Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Εταιρείες. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Εταιρείες. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Παρασκευή 11 Ιουνίου 2010

«Η μεγάλη απάτη: Η επιστήμη στην υπηρεσία των εταιρειών»


Προσφάτως μάθαμε –διαβάσαμε ότι (εν ολίγοις):

«Η πανδημία της γρίππης των χοίρων ήταν «μια πανδημία που δεν υπήρξε ποτέ». Ο προταθείς, από τον Π.Ο.Υ. και τις κεντρικές ευρωπαϊκές υπηρεσίες υγείας, γενικευμένος εμβολιασμός ήταν ένα «ψευδοφάρμακο μεγάλης κλίμακας». Και οδήγησε σε τεράστια και άχρηστη σπατάλη κονδυλίων προς όφελος των φαρμακευτικών εταιρειών, οι οποίες παράγουν τα εμβόλια. Τάδε έφη το Συμβούλιο της Ευρώπης στα συμπεράσματα τής έρευνας για την ανύπαρκτη πανδημία, η οποία δόθηκε σήμερα στη δημοσιότητα. Στην ανάλογη έρευνα του British Medical Journal προστίθεται ότι ενεργό ρόλο στη υπόθεση είχαν γιατροί που μετείχαν στα κέντρα λήψεως αποφάσεων του Π.Ο.Υ. και της ΕΕ, και ταυτόχρονα διατηρούσαν ενεργό σχέση με μεγάλες φαρμακοβιομηχανίες»

Και, επίσης, ότι:

«Από τις εταιρίες παραγωγής των εμβολίων αμείβονταν οι τρεις επιστήμονες που συνέταξαν τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για την αντιμετώπιση πανδημιών γρίπης, όπως αυτής της νέας γρίπης H1N1 (γρίπης των χοίρων), συνιστώντας την προμήθεια μεγάλων ποσοτήτων αντιγριπικών φαρμάκων και εμβολίων. Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύεται υπό την αιγίδα του Συμβουλίου της Ευρώπης, οι επιστήμονες του Π.Ο.Υ. εργάζονταν για τις φαρμακευτικές εταιρείες Ρος και Γκλάξο Σμιθ Κλάιν, των σκευασμάτων Tamiflu και Relenza αντίστοιχα, αμειβόμενοι για το ερευνητικό και συμβουλευτικό τους έργο από τις εταιρείες παραγωγής των φαρμάκων αυτών. Υπολογίζεται ότι οι τεράστιες παραγγελίες των πανικόβλητων κυβερνήσεων απέφεραν στις φαρμακοβιομηχανίες το ποσό των 7 δισεκατομμυρίων δολλαρίων»

(βλ. http://misha.pblogs.gr/2010/06/keelpno-akoys-h-mhpws-otan-trwne-den-akoyne.html και http://misha.pblogs.gr/2010/06/7-dis-to-kerdos-twn-farmakemporwn-apo-thn-pandhmia.html)


Προφανέστατα δεν είναι η πρώτη φορά που επιστήμονες, γνωρίζοντας ότι ως “ειδικοί” η γνώμη τους “μετράει” και επηρεάζει το ευρύ κοινό, συμπεριφέρονται ανήθικα, προς ίδιον όφελος. Προσφάτως διάβασα το βιβλίο των Sheldon Rampton & John Stauber με τίτλο “Η μεγάλη απάτη. Η επιστήμη στην υπηρεσία των εταιρειών” που, κυκλοφορεί, σε μετάφραση Κασσιανής Μπουλούκου, από τις εκδόσεις Οξύ [http://www.biblionet.gr/main.asp?page=showbook&bookid=144844]. Ο τίτλος τους είναι χαρακτηριστικός και το περιεχόμενό τους ιδιαιτέρως κατατοπιστικό. Προτείνω, λοιπόν, να το αναζητήσετε και να το διαβάσετε. Για να σας “δελάσω” παραθέτω κάποια αποσπάσματα που σχετίζονται με την προαναφερθείσα είδηση


«Κατά την κοινή γνώμη, οι επιστήμονες είναι αμερόληπτοι, αντικειμενικοί κυνηγοί της αλήθειας. Το μοντέλο αυτό προϋποθέτει ότι επιστήμονας είναι αυτός ο οποίος, κατά την αναζήτηση της αλήθειας, ξεκινά από μια ανεξάρτητη ανακάλυψη, που, μετά, υπόκειται στην κριτική των συναδέλφων του, και κατόπιν του δημοσιοποιείται και μπαίνει στην υπηρεσία του κοινού καλού. Τα τελευταία χρόνια όμως, αυτή η ιδανική εικόνα αμφισβητήθηκε από πολλούς κριτικούς. Οι περισσότεροι ακαδημαϊκοί επιστημονικοί κριτικοί επικεντρώνονται στους διαρθρωτικούς και οικονομικούς παράγοντες που δημιουργούν ακούσιες προκαταλήψεις, ενώ η πλευρά των ακτιβιστών -περιβαλλοντιστές, αλλά και υποστηρικτές των βιομηχανιών που διαδηλώνουν εναντίον των «άχρηστων επιστημονικών ανακαλύψεων»- επικεντρώνονται στην εσκεμμένη χειραγώγηση που ασκούν οι «εταιρικές πόρνες» ή οι «περιβαλλοντολογικοί τρομοκάπηλοι». Σίγουρα υπάρχει ακούσια προκατάληψη, όπως υπάρχει και εσκεμμένη πλάνη. Παρόλ' αυτά, καμία από αυτές τις αιτιολογήσεις δεν θεωρείται επαρκής. Για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε τη χειραγώγηση που ασκείται σήμερα στο όνομα της επιστήμης, είναι απαραίτητο να κατανοήσουμε τις ιδιαίτερες συνήθειες και πρακτικές μιας συγκεκριμένης κατηγορίες ειδικών, που ειδικεύονται στη διαχείριση της αντίληψης αυτής καθαυτής - και μιλάμε κυρίως για τους ειδικούς της βιομηχανίας των δημοσίων σχέσεων» [σελ. 11 παρ.2]

«Οι μεγάλες εταιρείες σύναψαν «συνεργασίες» με αρκετούς μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, στους οποίους καταβάλλουν αντίτιμο για τα δικαιώματα χρήσης του ονόματος και του λογοτύπου του οργανισμού σε διαφημίσεις. Ένα παράδειγμα είναι η Bristol – Myers Squibb, η οποία κατέβαλλε 600.000 δολάρια στην Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία» [σελ. 29 παρ. τελ.]

«Πολλοί ειδικοί έχουν ισχυρούς δεσμούς με ισχυρές ομάδες πίεσης όπως η κυβέρνηση, η βιομηχανία, ή διάφοροι επαγγελματικοί οργανισμοί. Αυτές οι ομάδες πίεσης τους παρέχουν εργασία, πρόσβαση σε ισχυρές θέσεις, κατάρτιση, τη δυνατότητα να δημοσιεύουν τις εργασίες τους στα επαγγελματικά και ακαδημαϊκά περιοδικά, και πολλά άλλα οφέλη. Ο συνεταιρισμός με αυτές τις οργανώσεις χρησιμεύει επίσης ως «διαπιστευτήριο» και ενισχύει την αξιοπιστία των ειδικών στα μάτια του Τύπου και του κοινού. Οι ειδικοί που συνεργάζονται με τα ιδρύματα συχνά έχουν τη δύναμη να καταστέλλουν τις απόψεις των επικριτών τους με τρόπο ήρεμο, κινούμενο στο παρασκήνιο, παρεμποδίζοντας τη δημοσίευση των εργασιών τους σε σημαντικά περιοδικά ή, απλώς, εμποδίζοντας τις απόψεις τους να γίνουν γνωστές στο ευρύ κοινό» [σελ. 287]

«Η επιστήμη έχει πρόσωπο, σπίτι και μία τιμή. Είναι σημαντικό να ρωτήσουμε ποιος φτιάχνει επιστήμη, σε πιο πλαίσιο και με ποιο κόστος. Η κατανόηση αυτών των πραγμάτων μπορεί να μας δώσει τη δύναμη να αναγνωρίζουμε πότε τα ίδια επιστημονικά όπλα είναι κοφτερά και πότε άχρηστα» [Robert Proctor, Cancer Wars] [σελ. 288 αρχή]

«Το 1998 ήρθαν στο φως κάποια έγγραφα σχετικά με μια εκστρατεία που υποστηρίχθηκε από τη βιομηχανία στις αρχές της δεκαετίας του 1990 και αφορούσε τη δημοσίευση ευνοϊκών επιστολών και άρθρων σε σημαντικά ιατρικά περιοδικά. Οι καπνεμπορικές εταιρείες είχαν πληρώσει κρυφά 156.000 δολάρια σε δεκατρείς επιστήμονες για να συντάξουν μερικές επιστολές προς τα πιο σημαντικά ιατρικά περιοδικά […] Ένα παρόμοιο παράδειγμα ήρθε στο φως το 1999 και αφορούσε στο σκεύασμα που είναι γνωστό ως “fen-phen” (ένα συνδυασμό φενφλουραμίνης, δεξφενφλουραμίνης, και φαινοτερμίνης), που αναπτύχθηκε από τη Wyeth – Ayerst Laboratories. Η Wyeth – Ayerst είχε αναθέσει σε δέκα συγγραφείς-φαντάσματα να γράφουν δέκα άρθρα υπέρ της προαγωγής του “fen-phen” ως θεραπεία κατά της παχυσαρκίας. Δύο από τα δέκα άρθρα δημοσιεύθηκαν σε κάποια ιατρικά περιοδικά προτού έρθουν στο φως μελέτες που συνδέουν το “fen-phen” με βλάβες στην καρδιακή βαλβίδα και μια συχνά μοιραία ασθένεια των πνευμόνων, που ανάγκασε την εταιρεία ν' αποσύρει το σκεύασμα από την αγορά τον Σεπτέμβριο του 1997 […] Η ιατρική συντάκτης Jenny Speicher συμφωνεί ότι η περίπτωση της Wyeth – Ayerst δεν αποτελεί παρέκκλιση. «Παλαιότερα εργαζόμουν στην Medical Tribune, μια ιατρική έκδοση για παθολόγους», είπε. «Συνεχώς μας τηλεφωνούσαν διάφορες εταιρείες φαρμακευτικών ειδών και δημόσιων σχέσεων ρωτώντας ποιες είναι οι οδηγίες σύνταξης ενός άρθρου, επειδή επιθυμούσαν να ζητήσουν από τους γιατρούς που συνεργάζονταν μαζί τους να γράψουν διάφορα άρθρα, ή ν' αναθέσουν σ' έναν ελεύθερο επαγγελματία-συγγραφέα να γράψει ένα άρθρο εξ ονόματος ενός γιατρού… Μου προσφέρθηκαν και εμένα παρόμοιες εργασίες [….] Οι φαρμακευτικές μισθώνουν εταιρείες δημοσίων σχέσεων για να προωθήσουν τα φάρμακα», συμφωνεί ο συγγραφέας Norman Bauman. «Αυτό περιλαμβάνει την πρόσληψη ελεύθερων επαγγελματιών συγγραφέων για να γράψουν άρθρα για τις εφημερίδες και τα περιοδικά, εκ μέρους γιατρών που επίσης μισθώνονται. Αυτό έχει συζητηθεί εκτενώς στα ιατρικά περιοδικά και επίσης στη Wall Street Journal και εγώ προσωπικά γνωρίζω ανθρώπους που γράφουν τέτοια άρθρα. Η αμοιβή είναι καλή, περίπου 3.000 δολάρια για ένα άρθρο έξι έως δέκα σελίδων». «Ακόμα και το New England Journal of Medicine, που συχνά περιγράφεται ως το εγκυρότερο ιατρικό περιοδικό παγκοσμίως, έχει ανακατευτεί σε έριδες σχετικά με κρυμμένα οικονομικά συμφέροντα που διαμορφώνουν το περιεχόμενο και τα συμπεράσματα του» [294 τέλος & 295-296 & 297-298 & 298 παρ.2-3]

«Το 1996, ο Sheldon Krimsky του Πανεπιστημίου Tufts έκανε μια έρευνα για τη σχέση των συγγραφέων άρθρων και επιστολών με τη βιομηχανία, η οποία αποκάλυψε 789 τέτοιες επιστημονικές εργασίες που συντάχθηκαν από 1.105 ερευνητές και δημοσιεύτηκαν σε δεκατέσσερα περιοδικά υγείας και βιοϊατρικής. Στο 34% των εγγράφων, τουλάχιστον ένας από τους κύριους συντάκτες είχε κάποιο ευπροσδιόριστο οικονομικό συμφέρον από την έρευνα, και ο Krimsky παρατήρησε ότι η εκτίμηση του ποσοστού του 34% είναι πιθανώς χαμηλότερη από το αληθινό επίπεδο της πραγματικής σύγκρουσης συμφερόντων, δεδομένου ότι ήταν ανίκανος να ελέγξει εάν οι ερευνητές ήταν κύριοι μετοχών ή αν είχαν λάβει τις αμοιβές για συμβουλευτικές υπηρεσίες από τις επιχειρήσεις που συμμετέχουν στις εμπορικές εφαρμογές της ερευνάς τους. Κανένα από αυτά τα οικονομικά συμφέροντα δεν αποκαλύφθηκε στα περιοδικά, ώστε να μπορέσουν οι αναγνώστες να ενημερωθούν18. Το 1999, μια μεγαλύτερη μελέτη του Krimsky εξέτασε 62.000 άρθρα που δημοσιεύθηκαν σε 210 διαφορετικά επιστημονικά περιοδικά και διαπίστωσε ότι μόνο το 1,5% των άρθρων περιλάμβανε πληροφορίες σχετικά με τους οικονομικούς δεσμούς των συντακτών. Αν και όλα τα περιοδικά είχαν μια επίσημη απαίτηση για ενημέρωση τους σε περίπτωση αντικρουόμενων συμφερόντων, 142 από αυτά δεν είχαν δημοσιεύσει κάποια κοινοποίηση κατά τη διάρκεια του 1997, δηλαδή το χρόνο που έγινε η μελέτη. Τα επιστημονικά συμπόσια που στηρίζονται από τις εταιρείες παρέχουν άλλο ένα μέσο για τη χειραγώγηση των ιατρικών περιοδικών. Το 1992, το New England Journal of Medicine δημοσίευσε μια έρευνα για 625 συμπόσια και διαπίστωσε ότι το 42% από αυτά υποστηρίχτηκαν από έναν και μόνο φαρμακευτικό χορηγό. Επιπλέον, υπήρξε ένας συσχετισμός μεταξύ της εγγυοδοσίας της εταιρείας και των πρακτικών που εμπορευματοποιούν ή αλλοιώνουν την επιστημονική διαδικασία αναθεώρησης, συμπεριλαμβανομένων των συμποσίων, με παραπλανητικούς τίτλους με σκοπό να προάγουν ένα συγκεκριμένο προϊόν» [σελ. 301 όλη]

«Το 1999, ο Drummond Rennie του JAMA παραπονέθηκε πως η επιρροή των ιδιωτικών κεφαλαίων στην ιατρική έρευνα έχει δημιουργήσει ένα αγώνα δρόμου προς τον ηθικό ξεπεσμό. Οι γνωστές ιστορίες καταπίεσης των ερευνών μπορεί να είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. «Η συμπεριφορά των πανεπιστημίων και των επιστημόνων είναι λυπηρή και τρομακτική», είπε ο Rennie. «Έλκονται από τη χρηματοδότηση της βιομηχανίας και τρομάζουν πως, εάν δεν συμφωνήσουν με τις εντολές τους, τα χρήματα θα δοθούν σε άλλα ιδρύματα» [σελ. 320 παρ.2]

«Το κοινό βομβαρδίζεται καθημερινά από πληροφορίες που αφορούν την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα μιας πληθώρας ειδών που ποικίλλουν, από ζώνες ασφαλείας έως παιδικά παιχνίδια. Η κατανάλωση σκορδόψωμου φέρνει πιο κοντά τις οικογένειες, δηλώνει μια έρευνα που χρηματοδοτήθηκε από την αρτοποιία Pepperidge Farms, που κατασκευάζει κατεψυγμένο σκορδόψωμο. Η κατανάλωση νιφάδων βρώμης μειώνει τη χοληστερίνη, σύμφωνα με μια έρευνα της Quaker Oats. Η κατανάλωση σοκολάτας μπορεί να προλάβει την τερηδόνα, λέει το Κέντρο Οδοντιατρικών Μελετών του Πρίστον, μετά από μια έρευνα που χρηματοδότησε η M&M/Mars. Ένα ποτήρι κόκκινο κρασί την ημέρα μειώνει τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων, λένε οι γιατροί που εργάζονται για την ποτοποιία. Πολλές απ' αυτές τις πληροφορίες δημιουργούν σύγχυση και είναι αντικρουόμενες. Κάποιες φορές, οι διαφωνίες μπορεί να είναι αληθινές, αλλά συχνά αντανακλούν τα διαπλεκόμενα συμφέροντα των διάφορων εταιρειών και βιομηχανιών. Η χρήση αντηλιακού στην παραλία είναι απαραίτητη για την αποφυγή του καρκίνου του δέρματος, λένε οι γιατροί που συνεργάζονται με τους Συνέταιρους για την Ηλιοπροστασία, έναν οργανισμό που χρηματοδοτείται από τη Schlering – Plough, τη φαρμακευτική εταιρεία που κατασκευάζει το αντηλιακό Coppertone. Από την άλλη, οι μελέτες που έχουν χρηματοδοτηθεί από το Δίκτυο Έξυπνου Μαυρίσματος (ISTN), μια εμπορική ομάδα που εκπροσωπεί τα κέντρα σολάριουμ, υποστηρίζει πως «οι τακτικές συνεδρίες μπορούν να προλάβουν 30.000 θανάτους από καρκίνο του δέρματος κάθε χρόνο μόνο στις Η.Π.Α.» Σύμφωνα με το ISTN, «η νόμιμη έρευνα» αποδεικνύει πως οι «μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες» και οι «ομάδες πίεσης της δερματολογίας» έχουν προκαλέσει αδικαιολόγητη «παράνοια» σχετικά με το μαύρισμα. Όταν καλύπτουν αυτά τα δέματα, οι δημοσιογράφοι οφείλουν να κάνουν κάτι περισσότερο από μια απλή αναφορά στην πηγή. Το κοινό πρέπει να γνωρίζει το πλαίσιο μέσα στο οποίο διεξάγεται η έρευνα, για να μπορέσει να «ζυγίσει» τις πληροφορίες που λαμβάνει. Ο επιστήμονας λαμβάνει χρηματοδότηση από τη βιομηχανία; Υπάρχουν διαπλεκόμενα συμφέροντα; Η πρότερη επαγγελματική σταδιοδρομία του ειδικού μπορεί να υποδηλώσει «προκατάληψη»; Οι απόψεις των ειδικών συμφωνούν ή διαφωνούν με τις απόψεις της πλειονότητας των υπόλοιπων ειδικών; Αυτά τα ερωτήματα πρέπει να λάβουν απάντηση, αλλά το πρόβλημα είναι πως δεν τίθενται συχνά» [σελ. 325 παρ.2 – 326]

«Ο επιστημονικός Τύπος πρέπει να έχει υψηλότερα πρότυπα εγκυρότητας απ' ό,τι ο κοινός Τύπος. Όταν δεν ανταποκρίνεται σε αυτά τα πρότυπα, τότε το κακό πολλαπλασιάζεται, επειδή οι δημοσιογράφοι που κάνουν ελεύθερη δημοσιογραφία συχνά επαναλαμβάνουν πληροφορίες που εμφανίζονται στα επιστημονικά περιοδικά, κάνοντας ακόμη μικρότερο έλεγχο στα στοιχεία απ' ό,τι θα έκαναν εάν οι πληροφορίες προέρχονταν από άλλες πηγές» [σελ. 454 παρ.2]


Πέμπτη 13 Μαΐου 2010

Αποσπάσματα από το βιβλίο “Εξομολόγηση ενός οικονομικού δολοφόνου” του John Perkins


Την Τρίτη 11.5.2010, στην μεγάλης θεαματικότητας εκμπομπή “Αλ Τσαντίρι News” ο Λάκης Λαζόπουλος έκανε αναφορά σε ένα ντοκυμαντέρ του Στέλιου Κούλογλου για έναν οικονομικό δολοφόνο:

http://www.youtube.com/watch?v=DnwqDlQ_nNg

Πρόκειται για ένα ντοκυμαντέρ που είχε μεταδοθεί, παλιαότερα, από την κρατική τηλεόραση, στο πλαίσιο της σειράς “Ρεπορτάζ χωρίς σύνορα” του Στέλιου Κούλογλου.

Για το συγκεκριμένο ντοκυμαντέρ μπορεί κάποιος να διαβάσει εδώ:

http://tvxs.gr/webtv/tonight/tonight-εξομολόγηση-ενός-οικονομικού-δολοφόνου

http://www.myfilm.gr/article3904.html

http://www.imdb.com/title/tt1330567/

http://www.hitmanapology.com/

ή δείτε το μεν trailer εδώ:

http://www.youtube.com/watch?v=vw1T2wFx6RE

την δε ταινία εδώ:

http://www.onlinemoviedb.info/watch.php?vid=hitman%20apology

Έχει βασιστεί στο βιβλίο του John Perkins με τίτλο “Εξομολόγηση ενός οικονομικού δολοφόνου”, που σε μετάφραση Βασίλη Αθανασιάδη έχει εκδοθεί από τις εκδόσεις “Αιώρα”:

http://www.biblionet.gr/main.asp?page=showbook&bookid=120756

Πολύ ενδιαφέρον βιβλίο, από αυτά που σας προτείνω να αναζητήσετε, να προμηθευτείτε και να διαβάσετε!...




«Πάνω από το μισό του παγκόσμιου πληθυσμού ζει με λιγότερα από δύο δολάρια την ημέρα, ποσό που έχει παραμείνει σχεδόν αμετάβλητο από τις αρχές της δεκαετίας του’70. Εν τω μεταξύ, μόλις το 1 τους εκατό των νοικοκυριών του τρίτου κόσμου κατέχει το 70 έως 90 τοις εκατό (ανάλογα με τη χώρα) του συνόλου του ιδιωτικού πλούτου και της ακίνητης περιουσίας της κάθε χώρας» [σελ. 29-30]

«Το Εκουαδόρ αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα χώρας που οι ΟΔ [Σ.Σ.: «οικονομικοί δολοφόνοι] έχουν εισαγάγει στο παγκόσμιο οικονομικο- πολιτικό ποιμνιοστάσιο. Από κάθε 100 δολάρια αργού πετρελαίου που βγαίνει από τα τροπικά δάση του, οι εταιρείες παίρνουν τα 75. Από τα 25 δολάρια που απομένουν, τα τρία τέταρτα αναγκαστικά πηγαίνουν στην εξόφληση του εξωτερικού χρέους. Το μεγαλύτερο μέρος από το υπόλοιπο ένα τέταρτο καλύπτει έξοδα στρατού και κυβέρνησης, έτσι ώστε για την υγεία, την παιδεία και τα προγράμματα βοήθειας προς τους φτωχούς να μην απομένουν παρά 2,5 περίπου δολάρια. Ανά 100 δολάρια λοιπόν αξίας πετρελαίου που αποσπάται από το υπέδαφος του Αμαζονίου, λιγότερο από 3 δολάρια φτάνουν στους ανθρώπους που τα έχουν περισσότερο ανάγκη, σε εκείνους δηλαδή των οποίων οι ζωές έχουν δυσκολευτεί σε αβάσταχτο βαθμό από τα φράγματα, τις γεωτρήσεις και τους αγωγούς, σε εκείνους που πεθαίνουν από έλλειψη τροφής και πόσιμου νερού» [σελ. 32 παρ.1]

«Η απατηλή φύση του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος […] Το ακαθάριστο εθνικό προϊόν μιας χώρας μπορεί να σημειώσει αύξηση ακόμα και αν δεν κερδίζει παρά μόνο ένα πρόσωπο, όπως ας πούμε ο ιδιοκτήτης μιας εταιρείας κοινής ωφέλειας, και ας βαρύνεται με χρέη η συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού. Οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι και οι φτωχοί φτωχότεροι. Κι όμως, από τη σκοπιά της στατιστικής, κάτι τέτοιο θεωρείται οικονομική ανάπτυξη» [σελ. 58 μέση]

«Εταιρειοκρατία. Οι τρεις πυλώνες της –οι μεγάλες εταιρείες, οι διεθνείς τράπεζες και η αμερικανική κυβέρνηση- συνδέθηκαν με δεσμά πιο ισχυρά από ποτέ. Ήταν ένας δεσμός που έμελλε να διαρκέσει» [σελ. 155 μέση]

«Οι θεμέλιοι λίθοι της εταιρειοκρατίας ήταν τρεις –οι πολυεθνικές εταιρείες, οι διεθνείς τράπεζες και η συμπαιγνία των κυβερνήσεων» [σελ. 247 μέση]

«Αν εξετάσουμε το βαθμό ενσωμάτωσης του κόσμου στο μοντέλο της οικονομικής παγκοσμιοποίησης που βασίζεται στη μυθική ανωτερότητα του καπιταλισμού της “ελεύθερης αγοράς”, βλέπουμε πως πρόκειται για μια πραγματική “αυτοκρατορία”… Κανένα έθνος δεν έχει μέχρι στιγμής καταφέρει να αντισταθεί στην ακατανίκητη έλξη της παγκοσμιοποίησης. Ελάχιστα μπόρεσαν να ξεφύγουν από τις “δομικές ρυθμίσεις” και τους όρους που θέτει η Παγκόμια Τράπεζα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, οι διεθνείς αυτοί οικονομικοί οργανισμοί οι οποίοι, αν και ανεπαρκείς, είναι εκείνοι που καθορίζουν την έννοια της οικονομικής παγκοσμιοποίησης, που θέτουν τους κανόνες και που κρίνουν ποιος θα ανταμειφθεί αν δηλώσει υποταγή και ποιος θα τιμωρηθεί αν παραβεί τους κανόνες. Τόση είναι η δύναμη της παγκοσμιοποίησης, ώστε είναι πολύ πιθανό να δούμε πολύ σύντομα την ενσωμάτωση, έστω και άνιση, όλων των εθνικών οικονομιών του κόσμου σε ένα μοναδικό, παγκόσμιο σύστημα ελεύθερης αγοράς» [Jim Garrison, πρόεδρος του State of the World] [σελ. 285-286]

«Η παγκόσμια αυτοκρατορία δεν γνώριζε σύνορα. Οι επιχειρήσεις που προηγουμένως εθεωρούντο αμερικανικές, τώρα πια ήταν πραγματικά πολυεθνικές, ακόμα και από νομική άποψη. Ένας μεγάλος αριθμός από αυτές είχαν την έδρα τους σε πολλές διαφορετικές χώρες. Μπορούσαν να διαλέξουν από μια μεγάλη ποικιλία νόμων και κανονισμών βάσει των οποίων θα διεξήγαν τις δραστηριότητές τους, πράγμα που διευκόλυνε ακόμη περισσότερο η πληθώρα των διεθνών εμπορικών συμφώνων και οργανισμών. `Οι λέξεις δημοκρατία, σοσιασλισμός και καπιταλισμός φάνταζαν σχεδόν απαρχαιωμένες. Η εταιρειοκρατία ήταν πια πραγματικότητα και η επιβολή της ως μοναδικού μείζονος παράγοντα επιρροής στην παγκόσμια οικονομία και πολιτική αυξανόταν μέρα με την ημέρα» [σελ. 308 παρ. 3]

«Ο λόγος του εισοδήματος του ενός πέμπτου του πληθυσμού των πλουσιοτέρων χωρών προς το εισόδημα του ενός πέμπτου του πληθυσμού των φτωχότερων χωρών από 30 προς 1 που ήταν το 1960, ως το 1995 είχε ανεβεί στο 74 προς 1. Και η Παγκόσμια Τράπεζα, η Αμερικανική Υπηρεσία Διεθνούς Ανάπτυξης, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και όλες οι υπόλοιπες τράπεζες, εταιρείες και κυβερνήσεις που ασχολούνται με την διεθνή “βοήθεια” εξακολουθούν να μας λένε πως κάνουν τη δουλειά τους, πως η πρόοδος συνεχίζεται» [σελ. 338 παρ.3]

«Πρέπει να πάψουμε να ασχολούμαστε τόσο πολύ με την έκβαση των σίριαλ και των ποδοσφαιρικών αγώνων, με τους τριμηνιαίους ισολογισμούς και με τον δείκτη Dow Jones και να επανεξετάσουμε το ποιοι είμαστε και ποιο επιθυμούμε να είναι το μέλλον των παιδιών μας. Αν δεν σταθούμε, αν δεν θέσουμε στους εαυτούς μας τα σημαντικότατα αυτά ερωτήματα, διατρέχουμε θανάσιμο κίνδυνο» [σελ. 346]

«Σε τελική ανάλυση, η παγκόσμια αυτοκρατορία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το γεγονός ότι το δολάριο λειτουργεί ως παγκόσμιο νόμισμα, το οποίο όμως τυπώνεται αποκλειστικά από το Νομισματοκοπείο των Ηνωμένων Πολιτειών. Δίνουμε δάνεια σε χώρες όπως το Εκουαδόρ εν πλήρη γνώσει ότι δεν πρόκειται ποτέ να εξοφληθούν. Μάλιστα, δεν θέλουμε να εξοφληθούν, αφού έτσι αποκτούμε εξουσία πάνω στις χώρες αυτές, αφού έτσι μας δίνεται η δυνατότητα να απαιτήσουμε το αντίτιμό μας. Με την τακτική αυτή, σε κανονικές συνθήκες, θα κινδυνεύαμε να αποδεκατίσουμε τα ίδια μας τα κεφάλαια. Στο κάτω – κάτω, κανένας δανειστής δεν μπορεί να δίνει συνεχώς δάνεια που παραμένουν ανεξόφλητα. Όμως οι δικές μας συνθήκες κάθε άλλο παρά κανονικές είναι. Οι Ηνωμένες Πολιτείες τυπώνουν ένα νόμισμα που δεν υποστηρίζεται από τα αποθέματα χρυσού του κράτους. Το μόνο από το οποίο υποστηρίζεται είναι μια γενική και παγκόσμια πίστη στην οικονομία μας και στην ικανότητά μας να διευθύνουμε τις δυνάμεις και τους πόρους της αυτοκρατορίας που έχουμε δημιουργήσει για να μας στηρίζει. Η δυνατότητα να τυπώνουμε το παγκόσμια νόμισμα μας χαρίζει πρωτοφανή δύναμη. Ανάμεσα σε άλλα, σημαίνει ότι μπορούμε να εξακολουθήσουμε να δίνουμε δάνεια τα οποία δεν θα εξοφληθούν ποτέ –καθώς και ότι εμείς οι ίδιοι μπορούμε άφοβα να συσσωρεύουμε τεράστια χρέη. Στις αρχές του 2003, το εθνική εξωτερικό χρέος των ΗΠΑ υπερέβαινε τα 6 τρισεκατομμύρια δολάρια και πριν το τέλος του ίδιου έτους υπολογιζόταν να φτάσει τα 7 τρισεκατομμύρια- περίπου 24.000 δολάρια για κάθε αμερικανό πολίτη. Ένα μεγάλο μέρος του ποσού αυτού είναι χρέη προς ασιατικές χώρες, ειδικά προς την Ιαπωνία και την Κίνα, οι οποίες αγοράζουν κρατικά έντοκα γραμμάτια (που στην ουσία δεν είναι τίποτε άλλο παρά έγγραφες αναγνωρίσεις οφειλής) από τις ΗΠΑ, με κεφάλαια τα οποία έχουν συγκεντρώσει από τις πωλήσεις καταναλωτικών αγαθών (όπως είναι οι ηλεκτρονικές και ηλεκτρικές συσκευές, οι υπολογιστές, τα αυτοκίνητα και τα ρούχα) στις Ηνωμένες Πολιτείες και την παγκόσμια αγορά. Όσο ο κόσμος αποδέχεται το δολάριο ως το επίσημο νόμισμά του, το υπερβολικό χρέος δεν αποτελεί σοβαρό εμπόδιο για την εταιρειοκρατία. Αν ωστόσο παρουσιαζόταν κάποιο άλλο νόμισμα που θα μπορούσε να αντικαταστήσει το δολάριο και αν κάποιοι από τους πιστωτές των Ηνωμένων Πολιτειών (η Ιαπωνία ή η Κίνα, για παραδείγματα) αποφάσιζαν να απαιτήσουν την εξόφληση των χρεών προς αυτούς, η κατάσταση θα άλλαζε δραματικά. Οι ΗΠΑ θα βρίσκονταν ξαφνικά σε εξαιρετικά επισφαλή θέση. Η ύπαρξη ενός τέτοιου νομίσματος έχει πάψει προ πολλού να αποτελεί απλή υπόθεση. Το ευρώ, που εμφανίστηκε στην παγκόσμια οικονομική σκηνή την 1η Ιανουαρίου του 2002, κάθε μήνα που περνά αυξάνει το κύρος και την ισχύ του. Το ευρωπαϊκό νόμισμα προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία στον ΟΠΕΚ, αν ποτέ θελήσει να δημιουργήσει αντίποινα για την εισβολή στο Ιράκ ή για οποιοδήποτε λόγο αποφασίσει να κάνει μια επίδειξη δύναμης στις ΗΠΑ. Μια απόφαση εκ μέρους του ΟΠΕκ να αλλάξει το επίσημο νόμισμά του, αντικαθιστώντας το δολάριο με το ευρώ, θα κλόνιζε τα θεμέλια της αυτοκρατορίας. Αν συνέβαινε κάτι τέτοιο, ενώ ταυτόχρονα ένας ή δύο από τους μεγάλους δανειστές μας απαιτούσε να εξοφλήσουμε τα χρέη μας σε ευρώ,οι επιπτώσεις θα ήταν τεράστιες» [σελ. 348 – 350]

«Προτιμούμε να πιστεύουμε το μύθο που μας λέει ότι μετά από χιλιάδες χρόνια ανθρώπινης κοινωνικής εξέλιξης, επιτέλους τελειοποιήσαμε το ιδανικό οικονομικό σύστημα, αντί να παραδεχτούμε ότι το μόνο που κάναμε είναι να ξεγελαστούμε από μια λανθασμένη ιδέα, προσδίδοντάς της ισχύ ευαγγελίου. Έχουμε καταφέρει να πείσουμε τους εαυτούς μας ότι κάθε οικονομική ανάπτυξη είναι ωφέλιμη για την ανθρωπότητα και ότι όσο μεγαλύτερη είναι η ανάπτυξη αυτή, τόσο πιο ευρέως διαδεδομένα είναι τα οφέλη της. Τέλος, έχουμε πείσει ο ένας τον άλλον ότι το επακόλουθο της θεωρίας αυτής είναι επίσης έγκυρο και ηθικά αποδεκτό: ότι δηλαδή οι άνθρωποι που διαπρέπουν στην τροφοδοσία της φλόγας που συντηρεί την οικονομική ανάπτυξη, θα πρέπει να τιμώνται και να ανταμείβονται, ενώ όσοι γεννιούνται στο περιθώριο, παραμένουν διαθέσιμοι για εκμετάλλευση» [σελ. 355 παρ.2]

«Χάρη στις υποκειμενικές “επιστήμες” της οικονομικής πρόβλεψης, της οικονομετρίας και της στατιστικής, αν βομβαρδίσεις μια πόλη κι έπειτα την ξαναχτίσεις, τα στοιχεία θα δείξουν κατακόρυφη άνοδο του δείκτη οικονομικής ανάπτυξης» [σελ. 355-356]

«Τα πράγματα δεν είναι αυτά που φαίνονται. Το δίκτυο NBC αποτελεί ιδιοκτησία της General Electric, το CBS της Viacom, ενώ το CNN είναι κομμάτι της γιγάντιας κοινοπραξίας AOL Time Warner. Οι περισσότερες αμερικανικές εφημερίδες, τα περισσότερα περιοδικά και οι περισσότεροι εκδοτικοί οίκοι ανήκουν σε πολυεθνικούς κολοσσούς και κατευθύνονται από αυτούς. Τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης αποτελούν και αυτά κομμάτι της εταιρειοκρατίας. Οι αξιωματούχοι και οι διευθυντές που ελέγχουν σχεδόν όλα τα δίκτυα επικοινωνίας της χώρας, γνωρίζουν πολύ καλά ποια είναι η θέση τους: Σε όλη του τη ζωή διδάσκονται ότι ένα από τα σημαντικότερα καθήκοντά τους είναι η φροντίδα για τη διαιώνιση, την ενδυνάμωση και την επέκταση του συστήματος το οποίο κληρονόμησαν. Είναι πολύ αποτελεσματικοί σ’ αυτό και αν συναντήσουν αντίσταση μπορούν να φανούν αδίστακτοι» [σελ. 363-364]


Κυριακή 24 Ιανουαρίου 2010

«Αποσπάσματα από το βιβλίο του Joel Bakan “The Corporation”»


Διάβασα, πρόσφατα, το βιβλίο του Joel BakanThe Corporation”, που σε μετάφραση Αγγελικής Βάσιλα κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΚΨΜ και πάνω στο οποίο έχει γυριστεί το ομώνυμο βραβευμένο ντοκυμαντέρ (βλ. π.χ. εδώ: http://www.youtube.com/watch?v=0-qpxqiV-Bs)

Από το βιβλίο παραθέτω, σκόρπια, μικρά αποσπάσματα, και σας προτείνω να το αναζητήσετε, να το αγοράσετε και να το διαβάσετε!


«Αποσπάσματα από το βιβλίο του Joel Bakan “The Corporation”»


«Η καθορισμένη νομική εντολή της εταιρείας είναι να επιδιώκει, αμείλικτα και χωρίς εξαίρεση, το ιδιοτελές της συμφέρον, ανεξάρτητα από τις επιβλαβείς συνέπειες που μπορεί να προκαλέσει σε άλλους. Ως αποτέλεσμα, υποστηρίζω ότι η εταιρεία είναι ένας παθολογικός θεσμός, ένας επικίνδυνος κάτοχος μιας υπερβολικής εξουσίας που ασκεί στους λαούς και στις κοινωνίες»

[……………………………………………]

«Εδώ και 150 χρόνια οι πολυεθνικές επιχειρήσεις έχουν βγει από τη σχετική αφάνεια και έχουν αναδειχθεί σε κυρίαρχο οικονομικό θεσμό του κόσμου. Σήμερα οι πολυεθνικές επιχειρήσεις κυβερνούν τις ζωές μας. Καθορίζουν τι τρώμε, τι βλέπουμε, τι φοράμε, πού δουλεύουμε και τι κάνουμε καθημερινά. Είμαστε περικυκλωμένοι από την κουλτούρα τους, την εικόνα τους και την ιδεολογία τους. Και όπως η εκκλησία και η μοναρχία σε άλλες εποχές, εμφανίζονται ως αλάνθαστες και πανίσχυρες, δοξάζοντας τους εαυτούς τους με επιβλητικά κτίρια και εξεζητημένους τίτλους. Ολοένα και περισσότερο οι πολυεθνικές επιχειρήσεις υπαγορεύουν τις αποφάσεις των υποτιθέμενων επιτηρητών τους στις κυβερνήσεις και ελέγχουν κοινωνικά πεδία από τη στιγμή που θα εδραιωθούν στο κοινωνικό περιβάλλον»

[……………………………………………]

«Οι πολυεθνικές εταιρείες έχουν εξελιχθεί σε ένα επικίνδυνο σώμα εξουσίας και ασυδοσίας. Η κοινωνική ευθύνη των εταιρειών παρουσιάζεται σήμερα ως η απάντηση σε τέτοιες ανησυχίες. Πέρα από το ότι αποτελεί μία ακόμη στρατηγική μάρκετινγκ, κυρίως παρουσιάζει τα πολυκλαδικά μονοπώλια ως υπεύθυνα και υπόλογα στην κοινωνία, προσδίδοντάς τους τη νομιμότητα που χρειάζονται στο νέο ρόλο τους ως οι κυρίαρχοι της κοινωνίας»

[……………………………………………]

«Ο Φρίντμαν πιστεύει ότι οι επιχειρήσεις κάνουν καλό στην κοινωνία (και ότι το πολύ κράτος είναι κακό). Ωστόσο, δε συμφωνεί με τη γνώμη ότι οι εταιρείες θα έπρεπε να προσπαθούν να κάνουν καλό στην κοινωνία. “Η εταιρεία ανήκει στους μετόχους της. Τα συμφέροντά της είναι τα συμφέροντα των μετόχων της. Όμως, πέρα από αυτό, πρέπει να δαπανά τα χρήματα των μετόχων της σε σκοπούς που θεωρεί κοινωνική ευθύνη αλλά δεν μπορεί να τους συνδέσει με τον τελικό της στόχο; Η απάντηση που θα έδινα θα ήταν όχι”. Δεν υπάρχει άλλη παρά μία “κοινωνική ευθύνη” για τα στελέχη των εταιρειών, πιστεύει ο Φρίντμαν: Πρέπει να παράγουν όσο το δυνατόν περισσότερα κέρδη για τους μετόχους τους. Πρόκειται για ένα ηθικό καθήκον. Τα στελέχη που θέτουν κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους πάνω από το κέρδος –που προσπαθούν να δράσουν “ηθικά”- είναι στην πραγματικότητα ανήθικα. Υπάρχει ωστόσο, σύμφωνα με τον Φρίντμαν, μια περίπτωση στην οποία η εταιρική κοινωνική ευθύνη είναι αποδεκτή: Όταν είναι ανειλικρινής. Το στέλεχος μιας εταιρείας που χρησιμοποιεί τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές αξίες ως μέσο για την αύξηση των κερδών των μετόχων –και όχι ως το σκοπό των εταιρειών- δεν διαπράττει κανένα λάθος. Είναι “σαν να βάζεις μια όμορφη κοπέλα μπροστά από ένα αυτοκίνητο για να πουλήσεις το αυτοκίνητο” λέει. “Δεν το κάνουμε αυτό για να προωθήσουμε την ομορφιά. Το κάνουμε για να πουλήσουμε το αυτοκίνητο”. Οι καλές προθέσεις, όπως και οι όμορφες κοπέλες, μπορούν να πουλάνε προϊόντα. Ο Φρίντμαν παραδέχεται ότι αυτή η ξεκάθαρη στρατηγική για την κοινωνική ευθύνη υποβιβάζει τις μεγάλες ιδέες σε “υποκριτική βιτρίνα”. Όμως η υποκρισία είναι αρετή όταν εξυπηρετεί τον τελικό στόχο. Η ηθική είναι ανήθικη όταν δεν μπορεί να το κάνει αυτό»

[……………………………………………]

«Η καθηγήτρια της σχολής Διοίκησης Επιχειρήσεων του Χάρβαρντ, Ντέμπορα Σπαρ (Debora Spar), επιμένει ότι οι εταιρείες “δεν είναι οργανισμοί που ιδρύθηκαν με σκοπό να αποτελούν ηθικές οντότητες… Είναι θεσμοί που έχουν στην πραγματικότητα μόνο ένα στόχο, και αυτός είναι η αύξηση των κερδών των μετόχων τους”»

[……………………………………………]

«Η κοινωνική ευθύνη δεν είναι αποδεκτή όταν μειώνει την αποδοτικότητα μιας εταιρείας»

[……………………………………………]

«Οι διευθυντές των εταιρειών είναι, στην πλειονότητά τους, καλοί άνθρωποι, ηθικοί. Είναι μητέρες και πατέρες, εραστές και φίλοι, ευυπόληπτοι πολίτες στις κοινωνίες τους και αρκετές φορές έχουν καλές, ακόμα και ιδεαλιστικές προθέσεις. Αρκετοί από αυτούς θέλουν να συμβάλουν ώστε να γίνει ο κόσμος καλύτερος και πιστεύουν ότι η θέση τους στην παραγωγή τους παρέχει τη δυνατότητα να προσπαθήσουν. Ωστόσο, παρά τα ατομικά τους προσόντα και φιλοδοξίες, το καθήκον τους ως διοικητικά στελέχη των εταιρειών είναι σαφές: το συμφέρον της εταιρείας έρχεται πρώτο και δε δικαιούνται να δρουν με βάση το ενδιαφέρον και τις ανησυχίες τους για οποιονδήποτε ή οτιδήποτε (εκτός αν μπορούν να αιτιολογήσουν τις όποιες ανησυχίες τους ως προωθητικές για τα συμφέροντα της εταιρείας). Τα χρήματα που διαχειρίζονται και επενδύουν δεν ανήκουν στους ίδιους. Δεν μπορούν να τα χρησιμοποιούν για να γιατρέψουν ασθένειες, να σώσουν το περιβάλλον, να ταϊσουν τους φτωχούς, αλλά μπορούν να τα χρησιμοποιήσουν για να αγοράσουν για τους εαυτούς τους βίλες στην Τοσκάνη»

[……………………………………………]

«Η Ρόντικ [:Η Annita Roddick, ιδρύτρια των Body Shops] κατηγορεί τη “θρησκεία της μεγιστοποίησης των κερδών” για την επιχειρηματική ανηθικότητα, για τον εξαναγκασμό αρκετά ηθικών ατόμων να λειτουργούν με ανήθικο τρόπο: “Επειδή πρέπει να μεγιστοποιήσουμε τα κέρδη… όλα επιτρέπονται στο κυνήγι αυτού του στόχου, όλα… Έτσι, η παιδική ή η κακοπληρωμένη εργασία ή λεηλάτηση του περιβάλλοντος επιτρέπονται στο όνομα της μεγιστοποίησης των κερδών. Είναι νόμιμο να απολύεις δεκαπέντε χιλιάδες άτομα για να αυξήσεις τα κέρδη, να παρατήσεις τις κοινότητες με τέτοιες πληγές”. Τα στελέχη που λειτουργούν κατ’ αυτό τον τρόπο δεν είναι τέρατα, υποστηρίζει η Ρόντικ. Ίσως είναι ευγενικά και τρυφερά άτομα, γονείς που αγαπούν τα παιδιά τους και καλοί φίλοι. Όμως, όπως αναφέρει ο φιλόσοφος Μακιντάιρ, διαχωρίζουν τη δουλειά από τη ζωή τους. Υποχρεώνονται από τον πολιτισμό των εταιρειών να διαχωρίζουν τον εαυτό τους από τις αξίες τους. Η εταιρεία, σύμφωνα με τη Ρόντικ, “απαγορεύει από τον κόσμο να έχει αίσθηση συμμετοχής στην ανθρώπινη κατάσταση, μας αποξενώνει απ’ αυτό που είμαστε”. “Η γλώσσα των επιχειρήσεων δεν είναι η γλώσς της ψυχής, ούτε της ανθρωπότητας” υποστηρίζει η Ρόντικ. “Είναι η γλώσσα της αδιαφορίας, είναι η γλώσσα του διαχωρισμού, της μυστικότητας, της ιεραρχίας. Διαμορφώνει ένα είδος σχιζοφρένειας σε πολλούς από εμάς”»

[……………………………………………]

«Η εταιρεία μπορεί να μη γλιτώσει τη διάγνωσή της ως ψυχοπαθητική προσωπικότητα. Σε αντίθεση με τα άτομα που βρίσκονται σε αυτή, η εταιρεία έχει ατομικά ιδιοτελή συμφέροντα και αδυνατεί να νιώσει πραγματικό ενδιαφέρον για οποιονδήποτε άλλο. Έτσι, όταν ζητήσαμε από τον δρα Χερ να εφαρμόσει το διαγνωστικό κατάλογο των ψυχοπαθητικών χαρακτηριστικών (με italics στο κείμενο παρακάτω) στο δομικό χαρακτήρα της εταιρείας, βρήκε πολλά τέτοια στοιχεία. Η εταιρεία είναι ανεύθυνη γιατί “στην προσπάθειά της να εκπληρώσει τους στόχους της, θέτει τα πάντα σε κίνδυνο”. Οι εταιρείες προσπαθούν “να παραπλανήσουν τους πάντες και τα πάντα, συμπεριλαμβανομένης και της κοινής γνώμης”, και είναι μεγαλομανείς, αφού πάντα επιμένουν ότι “είμαστε το νούμενο ένα, είμαστε οι καλύτεροι”. Έχουν έλλειψη συναισθηματικής κατανόησης και αντικοινωνικές τάσεις: “Η συμπεριφορά τους υποδεικνύει ότι δεν τους απασχολούν τα θύματά τους”. Συχνά οι εταιρείες αρνούνται να αναλάβουν την ευθύνη των πράξεών τους και είναι ανίκανες να νιώσουν μεταμέλεια: “Αν οι εταιρείες συλλαμβάνονταν από τον νόμο, θα πλήρωναν μεγάλα πρόστιμα και… θα συνέχιζαν να κάνουν αυτό που έκαναν και πριν. Στην πραγματικότητα, σε πολλές περιπτώσεις τα πρόστιμα και οι κυρώσεις που πληρώνουν οι εταιρείες είναι ασήμαντα σε σύγκριση με τα κέρδη που προκύπτουν από τις παραβάσεις τους”. Τελικά, σύμφωνα με τον δρα Χερ, οι εταιρείς σχετίζονται με τους άλλους επιφανειακά: “Ο στόχος τους είναι να παρουσιάσουν τον εαυτό τους στον κόσμο με ελκυστικό τρόπο, που όμως δεν είναι αντιπροσωπευτικός του πώς ακριβώς είναι”. Οι ψυχοπαθείς είναι περιβόητοι για την ικανότητά τους να ασκούν τη γοητεία τους ως προκάλυμμα για να κρύψουν τις επικίνδυνες, μανιακές προσωπικότητές τους. Για τις εταιρείες η κοινωνική ευθύνη μπορεί να έχει τον ίδιο ρόλο»

[……………………………………………]

«Η ανώνυμε εταιρεία, όπως η ψυχοπαθητική προσωπικότητα με την οποία έχει ομοιότητες, είναι σχεδιασμένη να εκμεταλλεύεται άλλους για κέρδη. Αυτό είναι το μόνο επιβεβλημένο καθήκον που έχει. Υπό αυτή την οπτική […] τα εκατομμύρια εργατών σε όλο τον κόσμο που οδηγούνται από τη φτώχεια και την πείνα να δουλεύουν σε άθλιες συνθήκες, για εξευτελιστικούς μισθούς, δεν είναι ανθρώπινα όντα αλλά ανθρώπινες πηγές. Για την ηθικά τυφλή εταιρεία, οι άνθρωποι είναι εργαλεία για την παραγωγή όσο το δυνατόν περισσότερου κέρδους. Και “στο εργαλείο συμπεριφερόμαστε όπως σε ένα κομμάτι από μέταλλο: το χρησιμοποιούμε αν το χρειαζόμαστε, το πετάμε αν δεν το θέλουμε” λέει ο Νοάμ Τσόμσκι. “Αν μπορεί κανείς να μετατρέψει τους ανθρώπους σε εργαλεία τόσο εύκολα, αυτό είναι πιο αποτελεσματικό από οποιαδήποτε εκτίμηση της αποτελεσματικότητας… μια εκτίμηση η οποία στηρίζεται στην αποκτήνωση. Πρέπει να αποκτηνωθούμε. Είναι μέρος του συστήματος”»

[……………………………………………]

« “Η εταιρεία είναι μια μηχανή παραγωγής εξωτερικών επιδράσεων, όπως ακριβώς οι καρχαρίες είναι μια δολοφονική μηχανή… δεν είναι θέμα κακίας ή θέλησης. Είναι εγγενή στοιχεία των επιχειρήσεων, όπως είναι εγγενή στοιχεία των καρχαριών αυτά τα χαρακτηριστικά που τους δίνουν τη δυνατότητα να πράττουν αυτό για το οποίο έχουν σχεδιαστεί”. Ως αποτέλεσμα, οι εταιρείες είναι “εν δυνάμει εξαιρετικά επιζήμιες για την κοινωνία”»

[……………………………………………]

«Οι πολυεθνικές εταιρείες […] είναι μια “καταστροφική μηχανή”. “Το πρόβλημα με την εταιρική οντότητα είναι ότι η δυναμική της δεν λαμβάνει υπόψη της τις ανησυχίες των ανθρώπων με σάρκα και οστά, οι οποίοι αποτελούν τον κόσμο στον οποίο λειτουργεί και υπάρχει η ίδια”. “Στην αναζήτησή μας για ευημερία και πλούτη, δημιουργήσαμε ένα πράγμα που θα μας καταστρέψει”»

[……………………………………………]

«Η ίδια η εταιρεία αποτελεί τον πιο ορατό στόχο ποινικής δίωξης και, επειδή “δεν έχει ψυχή ώστε να κατακριθεί, ούτε σώμα ώστε να τιμωρηθεί”, όπως παρατήρησε ο Έντουαρντ Θάρλοου (Edward Thurlow), λόρδος καγκελάριος της Αγγλίας τον 18ο αιώνα, η τιμωρία της δε θα επιφέρει σημαντικά αποτελέσματα. Όπως ένας ψυχοπαθής, η εταιρεία δεν αισθάνεται καμία ηθική δέσμευση ώστε να τηρήσει το νόμο. “Μόνο οι άνθρωποι νιώθουν ηθικά δεσμευμένοι” ανέφεραν σε ένα άρθρο τους οι Φρανκ Ίστερμπροουκ (Frank Easterbrook), δικαστής, και Ντάνιελ Φίσελ (Daniel Fishel), καθηγητής δικαίου. “Οι εταιρείες έχουν τις ίδιες ηθικές δεσμεύσεις όπως ένα κτίριο, ένα οργανόγραμμα ή ένα συμβόλαιο”»

[……………………………………………]

«Η ειρωνεία είναι ότι η υποχρέωση της εταιρείας να επιδιώκει την επίτευξη των ιδιοτελών της συμφερόντων, κάτι που επιβάλλεται από το νόμο, στην πραγματικότητα την οδηγεί στην παραβίαση των νόμων. Καμία εταιρεία δεν μπορεί να απαλλαγεί από τη λογική με την οποία έχει δημιουργηθεί, ούτε καν αυτές που ισχυρίζονται ότι είναι κοινωνικά υπεύθυνες»

[……………………………………………]

« “Οι ανώνυμες εταιρείες έχουν ουσιαστικά αντικαταστήσει την εκκλησία, υπό την έννοια του ποιοι είμαστε” αναφέρει ο χρηματοδότης των σχολείων Edison Μάικλ Μόε. Αποζητούν το ίδιο πράγμα με την εκκλησία: “υποτακτικές συνιστώσες που… πληρώνουν τα απαιτούμενα και ακολουθούν τους κανόνες τους”. Η ανθρώπινη φύση δεν είναι ούτε στατική ούτε ενιαία. Αντικατοπτρίζει τις κοινωνικές συνθήκες στις οποίες ζει το άτομο. Σε ολη τη διάρκεια της ιστορίας οι κυρίαρχοι θεσμοί έχουν εγκαθιδρύσει ρόλους και ταυτότητες για τα υποκείμενά τους, παγιδεύοντάς τα στη δική τους θεσμική φύση, στις ανάγκες τους και στα συμφέροντά τους: θεοφοβούμενα πλάσματα για την εκκλησία, αφεντικά και δούλοι για τη φεουδαρχική τάξη, πολίτες για τις δημοκρατικές κυβερνήσεις. Καθώς οι πολυεθνικές εταιρείες κατέληξαν να κυριαρχούν στην κοινωνία –μέσω της ιδιωτικοποίησης και της εμπορευματοποίησης-, η ιδανική αντίληψη που έχουν για την ανθρώπινη φύση δεν μπορεί παρά να είναι η κυριαρχία πάνω σε αυτήν. Πρόκειται για μια τρομακτική προοπτική. Σε τελική ανάλυση, οι ανώνυμες εταιρείες εσκεμμένα σχεδιάστηκαν ως ψυχοπαθητικές: τις διακρίνουν η επιδίωξη του καθαρού ιδιωτικού συμφέροντος, η ανικανότητα να δείξουν ενδιαφέρον για οποιονδήποτε άλλο, η ανηθικότητα και η έλλειψη συνείδησης- είναι, με μια λέξη, απάνθρωπες- και ο σκοπός τους, σύμφωνα με τον Νόαμ Τσόμσκι, είναι “να εξασφαλίσουν ότι τα ανθρώπινα όντα με τα οποία έρχονται σε επαφή (εγώ κι εσύ) θα γίνουν επίσης απάνθρωπα. Πρέπει να ξεριζώσεις από το μυαλό των ανθρώπων τα φυσικά συναισθήματα, όπως το ενδιαφέρον για τους άλλους ανθρώπους, η συμπάθεια, η αλληλεγγύη…. Η ιδανική κατάσταση θα ήταν να δημιουργήσεις άτομα τελείως αποκομμένα το ένα από το άλλο, που δεν νοιάζονται για κανέναν άλλο… που η αντίληψή τους για τον εαυτό τους, η αντίληψή τους για την αξία, να είναι “πόσες ανάγκες μπορώ να ικανοποιήσω; Και μέχρι πόσα μπορώ να χρωστάω και να γλιτώσω, έχοντας ικανοποιήσει τις ανάγκες αυτές;”. Αν μπορέσεις να δημιουργήσεις μια κοινωνία στην οποία η μικρότερη ενότητα θα είναι ένα άτομο και ένα σωλήνας και δεν θα υπάρχει ανάμεσα στους ανθρώπους καμία σχέση, αυτή θα είναι ιδανική”»

[……………………………………………]

« “Από την πλευρά των πολυεθνικών επιχειρήσεων” προσθέτει ο φιλόσοφος Μαρκ Κίνγκουελ (Mark Kingwell) “ο ιδανικός πολίτης είναι ο υπερβολικά άπληστος καταναλωτής”, που θα λειτουργεί έτσι “λόγω μια ψυχοπαθητικής εκδοχής του ιδιωτικού συμφέροντος”. Ενάμιση αιώνα μετά τη γέννησή του, ο σύγχρονος θεσμός των πολυεθνικών ανωνύμων επιχειρήσεων, ένα τεχνητό άτομο κατ’ εικόνα ενός ψυχοπαθούς ατόμου, πλέον προσπαθεί να ανατασκευάσει τους πραγματικούς ανθρώπους κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσή του»

[……………………………………………]

«Η ευρεία λαϊκή συμμετοχή σε μια αυτοκυβερνούμενη κοινωνία απουσιάζει, καθώς η συμμετοχή του κόσμου περιορίζεται στην περιστασιακή εκλογική ψήφο, ενώ ο μισός πληθυσμός δεν ασκεί ούτε αυτό το δικαίωμα. Οι πολιτικοί πιέζονται και επηρεάζονται υπερβολικά από το χρήμα των εταιρειών και ολοένα και περισσότερο χάνουν την εξουσία λήψης σοβαρών αποφάσεων, καθώς η απορρύθμιση και η ιδιωτικοποίηση αποδυναμώνουν την κυριαρχία της κυβέρνησης. Η λαϊκή σφαίρα επιρροής συρρικνώνεται και η κοινωνική ανισότητα είναι πλέον αχαλίνωτη. Ωστόσο, παρά την κατάσταση αυτή, σύμφωνα με τον Τσόμσκι, “ο,τιδήποτε και να θεωρεί ο οποιοσδήποτε για τις κυβερνήσεις, σε κάποιο βαθμό λογοδοτούν. Οι πολυεθνικές εταιρείες δεν λογοδοτούν πουθενά… Ένας από τους λόγους για τους οποίους η προπαγάνδα προσπαθεί να σε πείσει να μισείς την κυβέρνηση είναι επειδή είναι ο μοναδικός θεσμός στον οποίο ο λαός μπορεί να συμμετάσχει σε κάποιο βαθμό και να περιορίσει την τυραννική ασύδοτη εξουσία»


Πέμπτη 24 Ιουλίου 2008

Το μυρμήγκι


Μου έστειλαν τις προάλλες, με e-mail, υπό μορφή αρχείου παρουσίασης του Powerpoint, το ακόλουθο κείμενο – ιστορία, που, σύμφωνα με σχετική επισήμανση, έχει προσαρμοσθεί στα ελληνικά από κάποιες (άγνωστές μου – καλά να είναι!...) Εμανουέλα Σ. και Μελίνα Σ.

Το μυρμήγκι

Ήταν μια φορά κι έναν καιρό ένα ευτυχισμένο παραγωγικό Μυρμήγκι, που ξεκινούσε κάθε μέρα, πρωί – πρωί, για τη δουλειά του. Περνούσε όλη τη μέρα δουλεύοντας και τραγουδώντας, μέσα στην καλή χαρά! Του άρεσε πάρα πολύ να εργάζεται και, φυσικά, η απόδοσή του ήταν εξαιρετική. Μόνο που, δυστυχώς, στην επιχείρηση δεν υπήρχε manager να το κατευθύνει…
Ο Κηφήνας, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της εταιρείας αποφάσισε πως αυτή η κατάσταση δεν μπορούσε να συνεχιστεί κι έτσι δημιούργησε μια θέση manager, για την οποία προσέλαβε μία ιδιαίτερα έμπειρη Πασχαλίτσα. Πρώτο μέλημα της Πασχαλίτσας ήταν να εποπτεύσει το ωράριο του Μυρμηγκιού και γι’ αυτό προχώρησε αμέσως στην οργάνωση ενός συστήματος ελέγχου με κάρτες. Βέβαια σύντομα χρειάστηκε να προσλάβει μία γραμματέα, που ανέλαβε να ετοιμάζει τους φακέλους αναφοράς, με τη βοήθεια μιας νέο-προσληφθείσας Αράχνης. Η Αράχνη επιφορτίστηκε με το σύστημα αρχειοθέτησης, καθώς και με το τηλεφωνικό κέντρο.
Στο μεταξύ, το ευτυχισμένο παραγωγικό Μυρμήγκι συνέχισε να δουλεύει, να δουλεύει, να δουλεύει…
Ο Κηφήνας, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος, ήταν τόσο ευχαριστημένος με τις καθημερινές αναφορές που λάμβανε απ’ την Πασχαλίτσα, ώστε της ζήτησε να του ετοιμάσει μια συγκριτική μελέτη, με γραφήματα και ανάλυση τάσεων. Έτσι, απευθύνθηκαν σε μια Κατσαρίδα, στην οποία μάλιστα αγόρασαν ένα νέο σετ υπολογιστή – εκτυπωτή, για να βοηθήσει στην εκπόνηση της μελέτης.
Το ευτυχισμένο παραγωγικό Μυρμήγκι άρχισε δειλά – δειλά να διαμαρτύρεται για όλη αυτή τη γραφειοκρατία και το χαρτοβασίλειο. Μοιραία οι ρυθμοί της δουλειάς του άρχισαν να μειώνονται…
Ο Κηφήνας, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της επιχείρησης, αποφάσισε πως έπρεπε να πάρει αμέσως μέτρα γι’ αυτή την απαράδεκτη κατάσταση και έφερε επειγόντως έναν ειδικό διευθυντή, αρμόδιο να επιβλέπει το ευτυχισμένο παραγωγικό Μυρμήγκι. Τη θέση, λοιπόν, ήρθε να καλύψει ένας Τζίτζικας, που άλλαξε αμέσως τη φθαρμένη επίπλωση του γραφείου του και ζήτησε μια ειδική εργονομική πολυθρόνα κι έναν υπολογιστή με επίπεδη οθόνη. Βέβαια, με τόσους υπολογιστές πια, η εταιρεία προχώρησε αναγκαστικά στην αγορά ενός server.
O νέος διευθυντής ένιωσε σύντομα την ανάγκη να φέρει έναν υποδιευθυντή (που ήταν παλιά βοηθός του), ώστε, με τη βοήθειά του, να καταστρωθεί ένα στρατηγικό πλάνο, καθώς και ο προϋπολογισμός του νέου αυτού τμήματος.
Όσο γίνονταν όλα αυτά, το Μυρμήγκι ένιωθε όλο και λιγότερο ευτυχισμένο, όλο και λιγότερο παραγωγικό…
Ο Τζίτζικας δεν έχασε χρόνο: “Πρέπει να παραγγείλουμε μια έρευνα σχετικά με τα προβλήματα του επαγγελματικού περιβάλλοντος και τις αντιδράσεις των εργαζομένων” είπε. Μόνο που, μια μέρα, μελετώντας τις αναφορές και τα στοιχεία, ο Κηφήνας, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος, συνειδητοποίησε ότι ο τομέας στον οποίο προσέφερε τις υπηρεσίες του το ευτυχισμένο παραγωγικό Μυρμήγκι, δεν ήταν πλέον τόσο κερδοφόρος. Αμέσως ζήτησε από μια περιζήτητη σύμβουλο, την Κουκουβάγια, να γνωμοδοτήσει πάνω στο θέμα και να εισηγηθεί κάποιες λύσει. Τρεις μήνες αργότερα η Κουκουβάγια έφερε την έκθεσή της, που κατέληγε ως εξής: “Στην επιχείρηση υπάρχει, σαφώς, πλεόνασμα προσωπικού”. Χωρίς δεύτερη σκέψη, ο Κηφήνας, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος, ακολούθησε τη συμβουλή της και… απέλυσε το Μυρμήγκι!...

Συμπέρασμα: Από το να είσαι ένα ευτυχισμένο παραγωγικό Μυρμήγκι, καλύτερα να είσαι ένα ανίκανο τίποτα, άχρηστο για ο,τιδήποτε. Άλλωστε, όπως όλοι γνωρίζουμε, οι ανίκανοι δεν έχουν καμία ανάγκη εποπτείας. Τι να την κάνουν; Αν, παρ’ όλ’ αυτά, επιμένεις να είσαι παραγωγικό Μυρμηγκι, τουλάχιστον μη δείχνεις ότι είσαι, ταυτόχρονα, ευτυχισμένο… Δεν θα σου το συγχωρέσουν ποτέ! Αν πάλι, επιμένεις ξεροκέφαλα να είσαι ένα ευτυχισμένο παραγωγικό Μυρμήγκι, φρόντισε να δημιουργήσεις δική σου επιχείρηση, ώστε, τουλάχιστον, να μην πρέπει να συντηρείς Κηφήνες, Πασχαλίτσες, Αράχνες, Τζιτζίκια, Κουκουβάγιες και Κατσαρίδες. Δυστυχώς όλα τα παραπάνω βασίζονται σε έγκυρες πανεπιστημιακές έρευνες που δείχνουν ότι η πλειονότητα των ανθρώπων έχουν την τάση να γίνουν παράσιτα…

[Προσαρμογή στα ελληνικά: Εμανουέλα Ν., Μελίνα Σ.]