Δύο ανέκδοτα με ένα (κοινό) δίδαγμα

Α!

Σε κάποιο στρατόπεδο της Ελλάδας, αναλαμβάνει τα καθήκοντα του ο νέος διοικητής. Όπως είναι φυσικό του γίνεται η ενημερώσει για όλες τις δραστηριότητες της Μονάδας. Σε κάποια στιγμή του γίνεται και η ενημέρωση από τον υπεύθυνο Αξιωματικό για τις σκοπιές του στρατοπέδου:

- Έχουμε σκοπιά στη πύλη, στον όρχο κ.τ.λ και στο παγκάκι.

- Στο παγκάκι; ρωτάει ο διοικητής, γιατί στο παγκάκι;

- Δεν ξέρω απαντάει ο Αξιωματικός, έτσι το βρήκαμε από τον προηγούμενο διοικητή.

Την επόμενη ημέρα ο νέος διοικητής τηλεφωνάει στον προηγούμενο και των ρωτάει για τη σκοπιά στο παγκάκι.

- Γιατί είχες σκοπιά στο παγκάκι;

- Δεν ξέρω, απαντάει, έτσι το βρήκα από τον προηγούμενο διοικητή.

Έκπληκτος ο διοικητής συνεχίζει την αναζήτηση και τηλεφωνάει στον προπροηγούμενο διοικητή, αλλά εισπράττει την ίδια απάντηση. Συνεχίζοντας της αναζήτηση από διοικητή σε διοικητή φτάνει στον διοικητή 20 χρόνια πριν ο οποίος είχε βάλει και τη σκοπιά.

- Καλημέρα σας είμαι νέος ο διοικητής του στρατοπέδου και θα ήθελα να σας ρωτήσω κάτι: Παρακαλώ πείτε μου, γιατί είχατε ορίσει την σκοπιά στο παγκάκι;

Και απαντάει ο άλλος.

- Μη μου πείτε ότι δεν στέγνωσε ακόμα!

* * *

“Εκεί που τελειώνει η λογική, αρχίζει ο στρατός”, ίσως μου πουν κάποιοι…

Διαβάστε, λοιπόν, και το παρακάτω!

* * *

Β!

Σε ένα γεύμα με ρολό κοτόπουλο ως κύριο πιάτο, ένας επισκέπτης παρατηρεί ότι οι άκρες του ρολού είναι κομμένες και ρωτάει την οικοδέσποινα:

- Γιατί κόβεις τις άκρες στο ρολό κοτόπουλο;

- Δεν ξέρω, έτσι το έκανε και η μάνα μου τόσο καιρό. Θα την πάρω τηλέφωνο να μάθουμε!

[…]

- Μαμά, γιατί στο ρολό κοτόπουλο έκοβες τις άκρες;

- Δεν ξέρω, έτσι το έκανε και η γιαγιά σου. Πάρε την τηλέφωνο να μάθουμε!

[…]

- Γιαγιά, γιατί έκοβες τις άκρες στο ρολό κοτόπουλο;

- Είχα μικρό ταψάκι και το ρολό δεν χώραγε ολόκληρο μέσα στο ταψί. Γι’ αυτό!...

* * *

Γι’ αυτό!...

…ας μην τα θεωρούμε όλα, πρακτικές και συνήθειες, ως δεδομένα και λογικά!...

Αποσπάσματα από το βιβλίο “Εξομολόγηση ενός οικονομικού δολοφόνου” του John Perkins

Την Τρίτη 11.5.2010, στην μεγάλης θεαματικότητας εκμπομπή “Αλ Τσαντίρι News” ο Λάκης Λαζόπουλος έκανε αναφορά σε ένα ντοκυμαντέρ του Στέλιου Κούλογλου για έναν οικονομικό δολοφόνο:

http://www.youtube.com/watch?v=DnwqDlQ_nNg

Πρόκειται για ένα ντοκυμαντέρ που είχε μεταδοθεί, παλιαότερα, από την κρατική τηλεόραση, στο πλαίσιο της σειράς “Ρεπορτάζ χωρίς σύνορα” του Στέλιου Κούλογλου.

Για το συγκεκριμένο ντοκυμαντέρ μπορεί κάποιος να διαβάσει εδώ:

http://tvxs.gr/webtv/tonight/tonight-εξομολόγηση-ενός-οικονομικού-δολοφόνου

http://www.myfilm.gr/article3904.html

http://www.imdb.com/title/tt1330567/

http://www.hitmanapology.com/

ή δείτε το μεν trailer εδώ:

http://www.youtube.com/watch?v=vw1T2wFx6RE

την δε ταινία εδώ:

http://www.onlinemoviedb.info/watch.php?vid=hitman%20apology

Έχει βασιστεί στο βιβλίο του John Perkins με τίτλο “Εξομολόγηση ενός οικονομικού δολοφόνου”, που σε μετάφραση Βασίλη Αθανασιάδη έχει εκδοθεί από τις εκδόσεις “Αιώρα”:

http://www.biblionet.gr/main.asp?page=showbook&bookid=120756

Πολύ ενδιαφέρον βιβλίο, από αυτά που σας προτείνω να αναζητήσετε, να προμηθευτείτε και να διαβάσετε!...

«Πάνω από το μισό του παγκόσμιου πληθυσμού ζει με λιγότερα από δύο δολάρια την ημέρα, ποσό που έχει παραμείνει σχεδόν αμετάβλητο από τις αρχές της δεκαετίας του’70. Εν τω μεταξύ, μόλις το 1 τους εκατό των νοικοκυριών του τρίτου κόσμου κατέχει το 70 έως 90 τοις εκατό (ανάλογα με τη χώρα) του συνόλου του ιδιωτικού πλούτου και της ακίνητης περιουσίας της κάθε χώρας» [σελ. 29-30]

«Το Εκουαδόρ αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα χώρας που οι ΟΔ [Σ.Σ.: «οικονομικοί δολοφόνοι] έχουν εισαγάγει στο παγκόσμιο οικονομικο- πολιτικό ποιμνιοστάσιο. Από κάθε 100 δολάρια αργού πετρελαίου που βγαίνει από τα τροπικά δάση του, οι εταιρείες παίρνουν τα 75. Από τα 25 δολάρια που απομένουν, τα τρία τέταρτα αναγκαστικά πηγαίνουν στην εξόφληση του εξωτερικού χρέους. Το μεγαλύτερο μέρος από το υπόλοιπο ένα τέταρτο καλύπτει έξοδα στρατού και κυβέρνησης, έτσι ώστε για την υγεία, την παιδεία και τα προγράμματα βοήθειας προς τους φτωχούς να μην απομένουν παρά 2,5 περίπου δολάρια. Ανά 100 δολάρια λοιπόν αξίας πετρελαίου που αποσπάται από το υπέδαφος του Αμαζονίου, λιγότερο από 3 δολάρια φτάνουν στους ανθρώπους που τα έχουν περισσότερο ανάγκη, σε εκείνους δηλαδή των οποίων οι ζωές έχουν δυσκολευτεί σε αβάσταχτο βαθμό από τα φράγματα, τις γεωτρήσεις και τους αγωγούς, σε εκείνους που πεθαίνουν από έλλειψη τροφής και πόσιμου νερού» [σελ. 32 παρ.1]

«Η απατηλή φύση του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος […] Το ακαθάριστο εθνικό προϊόν μιας χώρας μπορεί να σημειώσει αύξηση ακόμα και αν δεν κερδίζει παρά μόνο ένα πρόσωπο, όπως ας πούμε ο ιδιοκτήτης μιας εταιρείας κοινής ωφέλειας, και ας βαρύνεται με χρέη η συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού. Οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι και οι φτωχοί φτωχότεροι. Κι όμως, από τη σκοπιά της στατιστικής, κάτι τέτοιο θεωρείται οικονομική ανάπτυξη» [σελ. 58 μέση]

«Εταιρειοκρατία. Οι τρεις πυλώνες της –οι μεγάλες εταιρείες, οι διεθνείς τράπεζες και η αμερικανική κυβέρνηση- συνδέθηκαν με δεσμά πιο ισχυρά από ποτέ. Ήταν ένας δεσμός που έμελλε να διαρκέσει» [σελ. 155 μέση]

«Οι θεμέλιοι λίθοι της εταιρειοκρατίας ήταν τρεις –οι πολυεθνικές εταιρείες, οι διεθνείς τράπεζες και η συμπαιγνία των κυβερνήσεων» [σελ. 247 μέση]

«Αν εξετάσουμε το βαθμό ενσωμάτωσης του κόσμου στο μοντέλο της οικονομικής παγκοσμιοποίησης που βασίζεται στη μυθική ανωτερότητα του καπιταλισμού της “ελεύθερης αγοράς”, βλέπουμε πως πρόκειται για μια πραγματική “αυτοκρατορία”… Κανένα έθνος δεν έχει μέχρι στιγμής καταφέρει να αντισταθεί στην ακατανίκητη έλξη της παγκοσμιοποίησης. Ελάχιστα μπόρεσαν να ξεφύγουν από τις “δομικές ρυθμίσεις” και τους όρους που θέτει η Παγκόμια Τράπεζα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, οι διεθνείς αυτοί οικονομικοί οργανισμοί οι οποίοι, αν και ανεπαρκείς, είναι εκείνοι που καθορίζουν την έννοια της οικονομικής παγκοσμιοποίησης, που θέτουν τους κανόνες και που κρίνουν ποιος θα ανταμειφθεί αν δηλώσει υποταγή και ποιος θα τιμωρηθεί αν παραβεί τους κανόνες. Τόση είναι η δύναμη της παγκοσμιοποίησης, ώστε είναι πολύ πιθανό να δούμε πολύ σύντομα την ενσωμάτωση, έστω και άνιση, όλων των εθνικών οικονομιών του κόσμου σε ένα μοναδικό, παγκόσμιο σύστημα ελεύθερης αγοράς» [Jim Garrison, πρόεδρος του State of the World] [σελ. 285-286]

«Η παγκόσμια αυτοκρατορία δεν γνώριζε σύνορα. Οι επιχειρήσεις που προηγουμένως εθεωρούντο αμερικανικές, τώρα πια ήταν πραγματικά πολυεθνικές, ακόμα και από νομική άποψη. Ένας μεγάλος αριθμός από αυτές είχαν την έδρα τους σε πολλές διαφορετικές χώρες. Μπορούσαν να διαλέξουν από μια μεγάλη ποικιλία νόμων και κανονισμών βάσει των οποίων θα διεξήγαν τις δραστηριότητές τους, πράγμα που διευκόλυνε ακόμη περισσότερο η πληθώρα των διεθνών εμπορικών συμφώνων και οργανισμών. `Οι λέξεις δημοκρατία, σοσιασλισμός και καπιταλισμός φάνταζαν σχεδόν απαρχαιωμένες. Η εταιρειοκρατία ήταν πια πραγματικότητα και η επιβολή της ως μοναδικού μείζονος παράγοντα επιρροής στην παγκόσμια οικονομία και πολιτική αυξανόταν μέρα με την ημέρα» [σελ. 308 παρ. 3]

«Ο λόγος του εισοδήματος του ενός πέμπτου του πληθυσμού των πλουσιοτέρων χωρών προς το εισόδημα του ενός πέμπτου του πληθυσμού των φτωχότερων χωρών από 30 προς 1 που ήταν το 1960, ως το 1995 είχε ανεβεί στο 74 προς 1. Και η Παγκόσμια Τράπεζα, η Αμερικανική Υπηρεσία Διεθνούς Ανάπτυξης, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και όλες οι υπόλοιπες τράπεζες, εταιρείες και κυβερνήσεις που ασχολούνται με την διεθνή “βοήθεια” εξακολουθούν να μας λένε πως κάνουν τη δουλειά τους, πως η πρόοδος συνεχίζεται» [σελ. 338 παρ.3]

«Πρέπει να πάψουμε να ασχολούμαστε τόσο πολύ με την έκβαση των σίριαλ και των ποδοσφαιρικών αγώνων, με τους τριμηνιαίους ισολογισμούς και με τον δείκτη Dow Jones και να επανεξετάσουμε το ποιοι είμαστε και ποιο επιθυμούμε να είναι το μέλλον των παιδιών μας. Αν δεν σταθούμε, αν δεν θέσουμε στους εαυτούς μας τα σημαντικότατα αυτά ερωτήματα, διατρέχουμε θανάσιμο κίνδυνο» [σελ. 346]

«Σε τελική ανάλυση, η παγκόσμια αυτοκρατορία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το γεγονός ότι το δολάριο λειτουργεί ως παγκόσμιο νόμισμα, το οποίο όμως τυπώνεται αποκλειστικά από το Νομισματοκοπείο των Ηνωμένων Πολιτειών. Δίνουμε δάνεια σε χώρες όπως το Εκουαδόρ εν πλήρη γνώσει ότι δεν πρόκειται ποτέ να εξοφληθούν. Μάλιστα, δεν θέλουμε να εξοφληθούν, αφού έτσι αποκτούμε εξουσία πάνω στις χώρες αυτές, αφού έτσι μας δίνεται η δυνατότητα να απαιτήσουμε το αντίτιμό μας. Με την τακτική αυτή, σε κανονικές συνθήκες, θα κινδυνεύαμε να αποδεκατίσουμε τα ίδια μας τα κεφάλαια. Στο κάτω – κάτω, κανένας δανειστής δεν μπορεί να δίνει συνεχώς δάνεια που παραμένουν ανεξόφλητα. Όμως οι δικές μας συνθήκες κάθε άλλο παρά κανονικές είναι. Οι Ηνωμένες Πολιτείες τυπώνουν ένα νόμισμα που δεν υποστηρίζεται από τα αποθέματα χρυσού του κράτους. Το μόνο από το οποίο υποστηρίζεται είναι μια γενική και παγκόσμια πίστη στην οικονομία μας και στην ικανότητά μας να διευθύνουμε τις δυνάμεις και τους πόρους της αυτοκρατορίας που έχουμε δημιουργήσει για να μας στηρίζει. Η δυνατότητα να τυπώνουμε το παγκόσμια νόμισμα μας χαρίζει πρωτοφανή δύναμη. Ανάμεσα σε άλλα, σημαίνει ότι μπορούμε να εξακολουθήσουμε να δίνουμε δάνεια τα οποία δεν θα εξοφληθούν ποτέ –καθώς και ότι εμείς οι ίδιοι μπορούμε άφοβα να συσσωρεύουμε τεράστια χρέη. Στις αρχές του 2003, το εθνική εξωτερικό χρέος των ΗΠΑ υπερέβαινε τα 6 τρισεκατομμύρια δολάρια και πριν το τέλος του ίδιου έτους υπολογιζόταν να φτάσει τα 7 τρισεκατομμύρια- περίπου 24.000 δολάρια για κάθε αμερικανό πολίτη. Ένα μεγάλο μέρος του ποσού αυτού είναι χρέη προς ασιατικές χώρες, ειδικά προς την Ιαπωνία και την Κίνα, οι οποίες αγοράζουν κρατικά έντοκα γραμμάτια (που στην ουσία δεν είναι τίποτε άλλο παρά έγγραφες αναγνωρίσεις οφειλής) από τις ΗΠΑ, με κεφάλαια τα οποία έχουν συγκεντρώσει από τις πωλήσεις καταναλωτικών αγαθών (όπως είναι οι ηλεκτρονικές και ηλεκτρικές συσκευές, οι υπολογιστές, τα αυτοκίνητα και τα ρούχα) στις Ηνωμένες Πολιτείες και την παγκόσμια αγορά. Όσο ο κόσμος αποδέχεται το δολάριο ως το επίσημο νόμισμά του, το υπερβολικό χρέος δεν αποτελεί σοβαρό εμπόδιο για την εταιρειοκρατία. Αν ωστόσο παρουσιαζόταν κάποιο άλλο νόμισμα που θα μπορούσε να αντικαταστήσει το δολάριο και αν κάποιοι από τους πιστωτές των Ηνωμένων Πολιτειών (η Ιαπωνία ή η Κίνα, για παραδείγματα) αποφάσιζαν να απαιτήσουν την εξόφληση των χρεών προς αυτούς, η κατάσταση θα άλλαζε δραματικά. Οι ΗΠΑ θα βρίσκονταν ξαφνικά σε εξαιρετικά επισφαλή θέση. Η ύπαρξη ενός τέτοιου νομίσματος έχει πάψει προ πολλού να αποτελεί απλή υπόθεση. Το ευρώ, που εμφανίστηκε στην παγκόσμια οικονομική σκηνή την 1η Ιανουαρίου του 2002, κάθε μήνα που περνά αυξάνει το κύρος και την ισχύ του. Το ευρωπαϊκό νόμισμα προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία στον ΟΠΕΚ, αν ποτέ θελήσει να δημιουργήσει αντίποινα για την εισβολή στο Ιράκ ή για οποιοδήποτε λόγο αποφασίσει να κάνει μια επίδειξη δύναμης στις ΗΠΑ. Μια απόφαση εκ μέρους του ΟΠΕκ να αλλάξει το επίσημο νόμισμά του, αντικαθιστώντας το δολάριο με το ευρώ, θα κλόνιζε τα θεμέλια της αυτοκρατορίας. Αν συνέβαινε κάτι τέτοιο, ενώ ταυτόχρονα ένας ή δύο από τους μεγάλους δανειστές μας απαιτούσε να εξοφλήσουμε τα χρέη μας σε ευρώ,οι επιπτώσεις θα ήταν τεράστιες» [σελ. 348 – 350]

«Προτιμούμε να πιστεύουμε το μύθο που μας λέει ότι μετά από χιλιάδες χρόνια ανθρώπινης κοινωνικής εξέλιξης, επιτέλους τελειοποιήσαμε το ιδανικό οικονομικό σύστημα, αντί να παραδεχτούμε ότι το μόνο που κάναμε είναι να ξεγελαστούμε από μια λανθασμένη ιδέα, προσδίδοντάς της ισχύ ευαγγελίου. Έχουμε καταφέρει να πείσουμε τους εαυτούς μας ότι κάθε οικονομική ανάπτυξη είναι ωφέλιμη για την ανθρωπότητα και ότι όσο μεγαλύτερη είναι η ανάπτυξη αυτή, τόσο πιο ευρέως διαδεδομένα είναι τα οφέλη της. Τέλος, έχουμε πείσει ο ένας τον άλλον ότι το επακόλουθο της θεωρίας αυτής είναι επίσης έγκυρο και ηθικά αποδεκτό: ότι δηλαδή οι άνθρωποι που διαπρέπουν στην τροφοδοσία της φλόγας που συντηρεί την οικονομική ανάπτυξη, θα πρέπει να τιμώνται και να ανταμείβονται, ενώ όσοι γεννιούνται στο περιθώριο, παραμένουν διαθέσιμοι για εκμετάλλευση» [σελ. 355 παρ.2]

«Χάρη στις υποκειμενικές “επιστήμες” της οικονομικής πρόβλεψης, της οικονομετρίας και της στατιστικής, αν βομβαρδίσεις μια πόλη κι έπειτα την ξαναχτίσεις, τα στοιχεία θα δείξουν κατακόρυφη άνοδο του δείκτη οικονομικής ανάπτυξης» [σελ. 355-356]

«Τα πράγματα δεν είναι αυτά που φαίνονται. Το δίκτυο NBC αποτελεί ιδιοκτησία της General Electric, το CBS της Viacom, ενώ το CNN είναι κομμάτι της γιγάντιας κοινοπραξίας AOL Time Warner. Οι περισσότερες αμερικανικές εφημερίδες, τα περισσότερα περιοδικά και οι περισσότεροι εκδοτικοί οίκοι ανήκουν σε πολυεθνικούς κολοσσούς και κατευθύνονται από αυτούς. Τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης αποτελούν και αυτά κομμάτι της εταιρειοκρατίας. Οι αξιωματούχοι και οι διευθυντές που ελέγχουν σχεδόν όλα τα δίκτυα επικοινωνίας της χώρας, γνωρίζουν πολύ καλά ποια είναι η θέση τους: Σε όλη του τη ζωή διδάσκονται ότι ένα από τα σημαντικότερα καθήκοντά τους είναι η φροντίδα για τη διαιώνιση, την ενδυνάμωση και την επέκταση του συστήματος το οποίο κληρονόμησαν. Είναι πολύ αποτελεσματικοί σ’ αυτό και αν συναντήσουν αντίσταση μπορούν να φανούν αδίστακτοι» [σελ. 363-364]

«Αποσπάσματα από το βιβλίο “Εξομολογήσεις ενός διεφθαρμένου τραπεζίτη”»

Το έχω γράψει και για άλλα βιβλία, από τα οποία έχω αντλήσει και παραθέσει σύντομα αποσπάσματα: Μην αρκεστείτε σε αυτά καθώς, ελάχιστα γαρ, δεν μπορούν, να αποδώσουν το όλο περιεχόμενο των βιβλίων. Αυτό ισχύει και για το συγκεκριμένο βιβλίο! Αναζητείστε το, λοιπόν, προμηθευτείτε το και διαβάστε το!

Αποσπάσματα από το βιβλίο [ενός τραπεζίτη, διευθυντικού στελέχους μίας από τις μεγαλύτερες τράπεζες της Γαλλίας, που υπο-γράφει με το ψευδώνυμο “Κροίσος”] “Εξομολογήσεις ενός διεφθαρμένου τραπεζίτη” που, σε μετάφραση Μαρίας Μαλαφέκα & Μάκη Μαλαφέκα, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος

«Με τις τράπεζες όλου του κόσμου να τους κορτάρουν, οι μικρές μας μεγαλοφυΐες έπαιρναν τους εαυτούς τους για αλχημιστές ικανούς να μετατρέψουν σε χρυσό το περιεχόμενο των σκουπιδοτενεκέδων μας. Μαγεία κορεσμένη με μαθηματικά. Με διάφορους τύπους και εξισώσεις, η τιτλοποίηση επέτρεπε την αποφυγή των τρομαχτικών κινδύνων… για να τους μετατρέψουν τελικά σε κέρδος. Η διαδικασία ήταν αρκετά απλή: στην αρχή περνούσαμε στους κατασκευαστές δομημένων ανεξόφλητα ή πιστώσεις υψηλού κινδύνου. Στη συνέχεια, οι τύποι που πουλούσαν τη σαβούρα μας έπνιγαν αυτά τα προϊόντα που δεν μπορούσαν να τακτοποιηθούν πουθενά, μέσα σε κάθε είδους ρευστοποιήσιμα προϊόντα με δύο στόχους: πρώτον, να περάσουν τον κίνδυνο από την Τράπεζα στο Χρηματιστήριο, όπως θα ξεφορτωνόμασταν έναν ανεπιθύμητο βαλέ μπαστούνι, και, δεύτερον, να καθαρίσουν οι ισολογισμοί μας, καθώς οι απαιτήσεις που δεν μπορούσαν να πουληθούν εξαφανίζονταν από το παθητικό για να επανεμφανιστούν, ως διά μαγείας, στη στήλη των ενεργητικών» [σελ. 45 παρ.2-3]

«“Μόχλευση”. Αν έχω οχτώ ευρώ, μπορώ να δανείσω εκατό. Αυτή είναι η αρχή, που ελέγχει η Ευρώπη, η οποία επιβλέπει τους κανόνες σύνεσης και ελέγχει –πολύ τακτικά- αν τα ίδια κεφάλαια που είναι δεσμευμένα από τις Τράπεζες είναι ανάλογα του επιπέδου διακινδύνευσης. Ευτυχώς, αυτή η περίφημη τιτλοποίηση έσωσε την επένδυσή μας προσφέροντάς μας τη δυνατότητα να παρακάμψουμε όλες τις εντελώς άχρηστες διατάξεις! Αφού τα δάνεια εξαφανίζονταν από τους ισολογισμούς μας χάρη σ’ αυτά τα εξωτικά προϊόντα, τα ίδια τα κεφάλαιά μας παρέμεναν άθικτα. Είχαμε, λοιπόν, νόμιμα τη δυνατότητα να δανείζουμε περισσότερα. Μέχρι πεντακόσια, ακόμα και περισσότερο, για τα οχτώ ευρώ που κρατούσαμε στο ταμείο! Η “μόχλευση”, παραδούλεψε καλά. Μέχρι τη στιγμή που ο μοχλός μετατράπηκε σε ρόπαλο και μας ήρθε ο ουρανός σφοντύλι» [σελ. 46 παρ.1-2]

«Ένα αστείο μου ήρθε στο μυαλό. Πώς μπορείς ν’ αποκτήσεις μια μικρή περιουσία; Απάντηση: να έχεις μια μεγάλη και να την εμπιστευτείς σ’ έναν Ελβετό τραπεζίτη!» [σελ. 101 μέση]

«Είκοσι χρόνια ανάπτυξης και μπόνους μας είχαν, σε τελική ανάλυση, αφαιρέσει κάθε διορατικότητα. Μήνες τώρα, κάθε φορά που προσπαθούσα να βάλω φρένο στα παραληρηματικά μας σχέδια, είχα την αίσθηση πως ήμουν ο γκρινιάρης της υπηρεσίας, ο λογιστής που παίζει λιγάκι στην αυλή των μεγάλων. Είχα, επίσης, την εντύπωση πως ήμουν ο συγκυβερνήτης ενός αεροσκάφους του οποίου τα χειριστήρια είχαν πάψει να λειτουργούν. Όσο για τον πιλότο, εντελώς μαστουρωμένος, δεν ήταν σε θέση να προσγειώσει το αεροπλάνο! Είχαμε αλλάξει επάγγελμα, χωρίς όμως να προειδοποιήσουμε κανέναν. Ούτε υπουργούς ούτε πελάτες. Είχαμε αφήσει το μαγαζί ανοιχτό και η πώληση συνεχιζόταν, ενώ, στην πραγματικότητα, πηγαίναμε και τα παίζαμε όλα στο διπλανό καζίνο. Κάθε φορά που χάναμε διπλασιάζαμε τη μίζα. Ήμαστε πάντοτε πεπεισμένοι πως θα ρεφάραμε. Το να καθυστερήσουμε τη στιγμή που θα σταματούσαμε το παιχνίδι μας είχε γίνει έμμονη ιδέα. Ο κανόνας ήταν πάντοτε ο ίδιος: να ανβάλουμε την ώρα της αλήθειας για την επόμενη χρονιά, αφού οι κανόνες απόσβεσης και προμηθειών μας το επέτρεπαν» [σελ. 103 όλη – 104 αρχή]

«Μήπως υπήρχαν πουθενά κυρώσεις; Μήπως έπρεπε να λογοδοτούμε; Και σε ποιον, άλλωστε; Στα διοικητικά μας συμβούλια; Πλάκα θα είχε! Στο κράτος; Σκέτη υποκρισία! Οι “φίλοι” της οικονομικής επιθεώρησης δε μας ενοχλούσαν, είναι το λιγότερο που μπορούμε να πούμε. Στα ΜΜΕ; Δε μας έκαναν και πολλές ερωτήσεις και έπαιρναν τοις μετρητοίς τα πιο ξεδιάντροπα ανακοινωθέντα μας. Οι τραπεζίτες όλου του κόσμου πραγματοποιούσαν σε πλήρη ατιμωρησία την κλοπή του αιώνα. Και ποιος είχε προσπαθήσει να τους –να μας- σταματήσει; Κανείς!» [σελ. 105-106]

«Πόσοι και πόσοι ανίκανοι ανάμεσα σ’ αυτούς τους υποτιθέμενους ηγέτες! Πρόβατα μεταμφιεσμένα σε καρχαρίες, οι άνθρωποι αυτοί αποτελούσαν, στο Παρίσι όπως και στη Νέα Υόρκη, στο Λονδίνο ή στο Μιλάνο, μια κάστα που είχε καταφέρει αυτόν τον άθλο: ποτέ μια συλλογική επιχείρηση ληστείας δεν είχε διεξαχθεί με τόση ψυχραιμία και στεφθεί με τόσο μεγάλη επιτυχία,. Ποτέ ηγέτες δε λογοδότησαν λιγότερο. Ποτέ, στην Ιστορία, μια ομάδα δεν πλούτισε τόσο γρήγορα αφήνοντας πίσω της τέτοιο όγκο ερειπίων. Στην πραγματικότητα, είχαμε γνωρίσει παρόμοια εμπειρία σε μία και μόνο χώρα: εκείνη που άλλοτε ονομαζόταν Σοβιετική Ένωση» [σελ. 109 παρ.2]

«Όλες οι τράπεζες γνώριζαν αρκετά καλά αυτή την τέχνη η οποία συνίσταται στο να κάνουν λογιστικές επιλογές που να είναι, επίσης, αποδεκτές από επικοινωνιακή σκοπιά. Μεταξύ μας, την αποκαλούσαμε “σύσκεψη καδραρίσματος”. Η στοιχειώδης εντιμότητα θα έπρεπε να μας παρακινήσει να τη λέμε “σύσκεψη περιτυλίγματος”. Ή “μακιγιαρίσματος”. Είχαμε όμως ακόμα εντελώς ήσυχη τη συνείδησή μας, κι αν είχα χρησιμοποιήσει ένα τόσο χυδαίο λεξιλόγιο, θα μου είχαν ζητήσει ευγενικά να βγω έξω, καλυμμένος με φτερά και με πίσσα… όπως οι χαρτοκλέφτες στα άλμπουμ του Λούκι Λουκ!» [σελ. 136 παρ.2]

«Η Τράπεζα, όπως και οι ανταγωνιστές της, πόνταρε όπως γίνεται σε μια παρτίδα πόκερ. Και όταν έχανε, πράγμα που συνέβαινε τις περισσότερες φορές, προσπαθούσε να ρεφάρει διπλασιάζοντας τη μίζα. Το σύστημα εκτροχιαζόταν τελείως, ξεφεύγοντας μάλιστα ακόμα και από οποιαδήποτε επίφαση ελέγχου» [σελ. 143 παρ.1]

«Ο κόσμος αυτός ήταν βάναυσος: πίσω από τους καλούς τρόπους, λάτρευαν τα πισώπλατα χτυπήματα. Μου είχε πάρει λίγο χρόνο μέχρι να καταλάβω τι ακριβώς ήταν μια τράπεζα επενδύσεων. Ήταν ακριβώς το αντίθετο μιας εμπορικής τράπεζας, όπως η δική μας. Στην πραγματικότητα, αυτός ο μικρόκοσμος, που έβριθε από δολοπλοκίες, στέγαζε γενικά ένα είδος συμμορίας διεστραμμένων που βρίσκονταν σε διαρκή ανταγωνισμό. Ο στόχος ήταν να συνδυάσουν με κάθε τίμημα επιχειρήσεις και να κερδοσκοπούν σε οτιδήποτε –μετοχές, ομόλογα, ακίνητα, χρυσό, πρώτες ύλες… Οι συνάδελφοί μου αυτών των τρομερών ιδιωτικών αμερικανικών τραπεζών ξεπερνούσαν Την Τράπεζα σ’ ένα ακόμα σημείο: καθώς δεν ήταν εισηγμένες στο Χρηματιστήριο, κατάφερναν να μη λογοδοτούν σε κανέναν. Ωραίο παιχνίδι! Κατά βάθος, οι περισσότεροι από αυτούς τους ανθρώπους μισούσαν ο ένας τον άλλον. Η πάλη ανάμεσα στις τεστοστερόνες είναι διαρκής, και σ’ αυτά τα υψηλά επίπεδα, η μάχη ανάμεσα στα εγώ κορυφώνεται» [σελ. 168 – 169 παρ.2]

«Άρχιζα να αντιλαμβάνομαι τα ταχυδακτυλουργικά κόλπα που θα μου επέτρεπαν να ξαφρίσω την επιχείρηση. Ήθελα να επωφεληθώ από ένα swap συναλλάγματος, αυτά τα συμβόλαια σε δύο μέρη που επιτρέπουν το δανεισμό σε ένα νόμισμα και την εξόφλησή του σε ένα άλλο, ποντάροντας στη διακύμανση της αξίας των νομισμάτων. Χάρη σ’ αυτό το μέσο, Η Τράπεζα ανταλλάσσει χρήματα προς ένα προσυμφωνημένο ποσό, σε ένα συγκεκριμένο νόμισμα, και για προκαθορισμένο επιτόκιο και διάρκεια. Όταν επαναλαμβάνεται επ’ άπειρον, αυτό το παιχνιδάκι μεταξύ τραπεζών μπορεί να αποφέρει τεράστια κέρδη, καθώς και ζημιές. Καθημερινά, δεκάδες, έως και εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια, ευρώ ή γιεν, ανταλλάσσονται από τη μια άκρη του πλανήτη στην άλλη. Πρόκειται για ένα γιγαντιαίο καζίνο, προσβάσιμο στον οποιοδήποτε απλό trader» [σελ. 188 β’ μισό]

«Ο εκπρόσωπος της Lehman Brothers είχε ανακοινώσει ότι η Τράπεζα ζητούσε να τεθεί κάτω από την προστασία του νόμου για τις χρεοκοπίες, “ώστε να προστατεύσει τα ενεργητικά της και να μεγιστοποιήσει την αξία της”. Ωραίος ευφημισμός! Οι τραπεζίτες είναι σαν τους γιατρούς: κρύβουν τις αποτυχίες τους πίσω από μια επιτηδευμένη όσο και δυσνόητη γλώσσα. Ακούγοντάς τους να μιλούν, λες πως τελικά όλοι πεθαίνουμε θεραπευμένοι… Λες και η Lehman μπορούσε ακόμα να “μεγιστοποιήσει” την αξία της! Στην αίτηση κήρυξης πτώχευσης φαινόταν ότι οι λογαριασμοί της ήταν γεμάτοι τρύπες και ύποπτες πιστώσεις» [σελ. 224 μέση]

«Η μετοχή της Lehman συνέχισε την πτώση της εκτός διαπραγμάτευσης χρηματιστηρίου, για να βουλιάξει στα 21 σεντς, σημείωσε, δηλαδή, κατακόρυφη πτώση κατά 94%. Ορισμένοι δημοσιογράφοι θα θυμούνται ίσως πως έναν χρόνο νωρίτερα το περιοδικό Fortune είχε απονείμει σ’ αυτό το διάσημο ίδρυμα τον τίτλο της “τράπεζας επενδύσεων των Ηνωμένων Πολιτειών που προκαλούσε το μεγαλύτερο θαυμασμό”. Εκείνο το βράδυ της Δευτέρας 15 Σεπτεμβρίου του 2008, το σάβανό της ήταν έτοιμο. Και οι traders σε ολόκληρο τον κόσμο, γραπωμένοι πάνω στους υπολογιστές τους, έκλαιγαν με μαύρο δάκρυ για το τέλος ενός κόσμου» [σελ. 228 β’ μισό]

«Διαβάζουμε παντού πως αυτή η κρίση έχει και την καλή της πλευρά: θα βάλει τέλος στις υπερβολές, στις τρελές αμοιβές, στα πριμ αποτυχίας, θα επινοήσουμε έναν νέο καπιταλισμό, οι διευθύνοντες σύμβουλοι θα γίνουν (επιτέλους!) υπεύθυνοι και οι traders (μα ναι!) θα ηρεμήσουν. Και πως η εποχή της τρελής κερδοσκοπίας ανήκε στο παρελθόν. Τι, όμως, συνέβη στην πραγματικότητα τους τελευταίους οχτώ μήνες; Οι τραπεζίτες –έστω, οι διευθυντές των Τραπεζών- μήπως τώρα πια ευθύνονται διά της προσωπικής τους περιουσίας, όπως γινόταν άλλοτε στους μεγάλους οίκους; Όχι. Οι φορολογικοί παράδεισοι εξακολουθούν, άραγε, να είναι ανθηροί; Συγκεντρώνουν ακόμα τα ταμεία των περισσότερων εν ενεργεία πολυεθνικών και το χρήμα των μεγάλων περιουσιών του κόσμου; Ακόμα κι αν αναγκαστούν να κάνουν κάποιες υποχωρήσεις, η απάντηση είναι: ναι. Μήπως εγκαταλείφθηκαν οι θαυματουργές κρυψώνες που συνιστά ο κυκεώνας των λογαριασμών ενός ισολογισμού; Αυτά τα λογιστικά σπήλαια στα οποία δεν έχουν πρόσβαση οι κοινοί θνητοί –αποταμιευτές, δημοσιογράφοι ή ακόμα και οικονομικοί αναλυτές- υπάρχουν ακόμα; Ναι. Οι τραπεζίτες είχαν την ευπρέπεια να επιστρέψουν τα χρήματα; Να εγκαταλείψουν τα εξωφρενικά τους μπόνους; Τα χρυσά τους αλεξίπτωτα; Όχι, όχι, και πάλι όχι. Και η διαφάνεια των λογαριασμών, βελτιώθηκε στ’ αλήθεια; Υιοθετήθηκαν πιο αυστηροί κανόνες για τη χρηματοοικονομική επικοινωνία; Σε καμιά περίπτωση. Τι έκαναν οι υπουργοί Οικονομικών και οι αρχηγοί κρατών που συγκεντρώνονται όλο και πιο συχνά –τελευταία μάλιστα στο Λονδίνο –για να καλύψουν την αδυναμία τους; Τίποτα. Ή ελάχιστα πράγματα. Πρέπει να κοιτάξουμε την πραγματικότητα κατάφατσα: ναι, αυτού του είδους οι τραπεζίτες, όπως ήμουν κι εγώ, είναι διεφθαρμένοι. Ναι, μπουκώθηκαν επί είκοσι χρόνια, και ακόμα, ναι, πιστεύουν πως το γλέντι θα ξαναρχίσει σύντομα. Κανείς δεν επιθυμεί να εγκαταλείψει την αυτορρύθμιση। Εξάλλου, η αδιαφάνεια είναι για αυτούς ένα ανακαλαστικό και συνάμα ένας τρόπος ζωής. Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά κρίσιμη, δεν υπάρχει πλέον εμπιστοσύνη στις αγορές. Οι κανόνες στον χρηματοοικονομικό τομέα πρέπει τώρα να αλλάξουν. Αλλά αυτοί δε θέλουν ούτε να τ’ ακούν. Άρα, η κρίση θα παραταθεί. Όχι για οχτώ μήνες, όπως μπορεί να φαντάστηκαν αρχικά ορισμένοι ζάπλουτοι, αλλά μάλλον για ένα χρόνο, ίσως δύο. Τουλάχιστον» [σελ. 232 όλη & 233 α’ μισό]

Στην αρχή ήρθαν / First they came

Ήρθαν, στην αρχή, για τους κομμουνιστές

και δεν αντέδρασα, γιατί δεν ήμουν κομμουνιστής.

Μετά ήρθαν για τους Εβραίους

και δεν αντέδρασα, γιατί δεν ήμουν Εβραίος.

Μετά ήρθαν για τους συνδικαλιστές
και δεν αντέδρασα, γιατί δεν ήμουν συνδικαλιστής.

Μετά ήρθαν για εμένα

αλλά τότε δεν είχε απομείνει κανείς για να αντιδράσει.

* * *

"THEY CAME FIRST for the Communists,
and I didn't speak up because I wasn't a Communist.

THEN THEY CAME for the Jews,
and I didn't speak up because I wasn't a Jew.

THEN THEY CAME for the trade unionists,
and I didn't speak up because I wasn't a trade unionist.

THEN THEY CAME for me
and by that time no one was left to speak up"

[First they came, Friedrich Niemöller, 1955]

ΠΗΓΗ:

http://en.wikipedia.org/wiki/First_they_came...

«Ζητώντας την κοινή συμμετοχή» [ή: Ένα βήμα προς την άμεση Δημοκρατία]

O γράφων, έχω κατ’ επανάληψη ασχοληθεί, στο άλλο μου ιστολόγιο (το “Seagull”), με το ζήτημα της άμεσης Δημοκρατίας [βλ. ενδεικτικώς εδώ: http://seagullstefanos.blogspot.com/2008/06/blog-post_30.html]. Με απασχολούσε και με απασχολεί, όμως, το ζήτημα των δυσκολιών που υπάρχουν, ώστε να εφαρμοστεί (!...) στα σύγχρονα τεράστια κράτη. Μια πολύ ενδιαφέρουσα ιδέα βρήκα στο βιβλίο των Sheldon Rampton & John Stauber με τίτλο “Η μεγάλη απάτη. Η επιστήμη στην υπηρεσία των εταιρειών” που, κυκλοφορεί, σε μετάφραση Κασσιανής Μπουλούκου, από τις εκδόσεις Οξύ [http://www.biblionet.gr/main.asp?page=showbook&bookid=144844]. Το βιβλίο προσεγγίζει ένα πολύ σπουδαίο ζήτημα, όπως προκύπτει από τον ίδιο τον τίτλο του, είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον και κατατοπιστικό και συνιστώ να το προμηθευτείτε και να το διαβάσετε. Ίσως να επανέλθω με κάποια αποσπάσματα για το συγκεκριμένο θέμα. Σπεύδω, όμως, να παραθέσω ένα απόσπασμα που, κατά τα προλεχθέντα, σχετίζεται με την Άμεση Δημοκρατία. Αντιγράφω από τις σελίδες 455- 459.

Ζητώντας την κοινή συμμετοχή

Το σύνθημα «αμφισβητώντας την εξουσία» ακούστηκε για πρώ­τη φορά από τα ριζοσπαστικά κινήματα της δεκαετίας του 1960. Μπορεί να περιλαμβάνει πολλή σοφία, είναι όμως ανεπαρκές. Χρειαζόμαστε την εξουσία στη ζωή μας: Ανθρώπους που μπο­ρούμε να εμπιστευθούμε για να φτιάξουν τ’ αυτοκίνητα μας και τους υπολογιστές μας, να μας βοηθήσουν όταν αρρωστήσουμε, να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε και να διαχειριστούμε κα­λύτερα τον κόσμο μας. Το ερώτημα, όμως, είναι τι είδους σχέση θέλουμε να έχουμε με την εξουσία. Θα πρέπει να είναι μια σχέ­ση όπου οι ειδικοί θα μας θεωρούν «κοπάδι», όπως πίστευε ο Edward Bernays; Ή θα πρέπει να είναι μια σχέση όπου οι ειδικοί θα υπηρετούν την κοινή γνώμη; Το θέμα δεν είναι εάν η εξου­σία θα πρέπει να υπάρχει, αλλά πώς θα την κάνουμε υπόλογη για τις πράξεις της.

Μια προσέγγιση για την απάντηση αυτού του προβλήμα­τος αναπτύχθηκε από το Ινστιτούτο Loka, έναν οργανισμό που εδρεύει στο Άμχερστ της Μασαχουσέτης και που από το 1987 ερ­γάζεται για την προώθηση των τρόπων με τους οποίους οι πολί­τες και οι εργαζόμενοι θα μπορέσουν να συμμετάσχουν στην επι­στημονική διαδικασία και τη λήψη των αποφάσεων. Μελετά μια επιτροπή πολιτών η οποία αποκαλείται «σύνοδος συναίνεσης». Κάποιες φορές αναφέρεται επίσης ως «πολιτικοί ένορκοι» ή «ένορκοι των πολιτών». Η σύνοδος συναίνεσης θυμίζει πολύ μια επιτροπή που έχει επιλεγεί τυχαία, όπως ακριβώς και οι ένορκοι στο δικαστήριο, μόνο που αντί να δικάζουν ποινικές υποθέσεις, προσπαθούν να πάρουν αποφάσεις για θέματα δημόσιας πολιτι­κής. Για να οργανωθεί μια σύνοδος συναίνεσης για κάποιο συγκε­κριμένο θέμα, πρέπει να διαφημιστεί στον τοπικό Τύπο, και να ζητηθούν «ντόπιοι εθελοντές» οι οποίοι θα επιλεγούν αναλόγως του εάν πληρούν τα δημογραφικά κριτήρια της κοινότητας. Επί­σης, θα πρέπει να μην έχουν πρότερη γνώση του θέματος που πρόκειται να συζητηθεί. Η τελική επιτροπή αποτελείται από δε­καπέντε μέλη, ανάμεσα στα οποία περιλαμβάνονται οικοδόμοι, υπάλληλοι γραφείου και εργοστασίων και μορφωμένοι επαγγελ­ματίες. Οι συμμετέχοντες θα μελετήσουν, θα συζητήσουν μετα­ξύ τους και θα συμβουλευτούν τους τεχνικούς ειδικούς προτού συντάξουν μια αναφορά που θα συνοψίζει τα συμπεράσματα της ομάδας σχετικά με το θέμα που συζητήθηκε.

Η χρήση της συνόδου συναίνεσης γεννήθηκε στη Δανία και πλέον χρησιμοποιείται ευρέως ως η διαδικασία που δίνει στους συνηθισμένους πολίτες την ευκαιρία ν' ακουστούν σε ομιλίες σχετικές με την τεχνολογική πολιτική. «Δεν είναι μό­νο πως δίνεται η ευκαιρία στους απλούς πολίτες να ανέλθουν σε σημαντικές θέσεις, αλλά το προσεκτικά σχεδιασμένο πρό­γραμμα ανάγνωσης και συζήτησης μέσα σε μια ομάδα ανοιχτή στο κοινό, τους δίνει την ευκαιρία να ενημερωθούν πριν πάρουν μια απόφαση», λέει ο διευθυντής του Ινστιτούτου Loka, Richard Svlove. «Τόσο ο δημόσιος χώρος συζήτησης όσο και η επακόλουθη κρίση και απόφαση, αποτυπωμένες με τη μορφή μιας γραπτής αναφοράς, αποτελούν το επίκεντρο της εθνικής προσοχής, συνήθως όταν το θέμα που συζητούν πρόκειται να παρουσιαστεί στο Κοινοβούλιο. Οι διασκέψεις συναίνεσης δεν έχουν σκοπό να υπαγορεύσουν τη δημόσια πολιτική, αλλά δί­νουν στους νομοθέτες μια ιδέα σχετικά με τις θέσεις των ψη­φοφόρων τους. Μπορούν, επίσης, να βοηθήσουν τη βιομηχα­νία να κρατηθεί μακριά από προϊόντα και διαδικασίες που είναι πιθανό να προκαλέσουν δημόσια αντίδραση».

[…………………………………………………………..]

Υπάρχουν μόνο λίγα παραδείγματα σχετικά με το πώς μπο­ρεί η δημοκρατία και η συμμετοχή των πολιτών να επηρεάσει τη διαδικασία λήψης πολιτικών αποφάσεων. Τα εμπόδια για την πραγματοποίηση ενός τέτοιου εγχειρήματος δεν είναι τε­χνικά ή οικονομικά, αλλά κοινωνικά και πολιτικά. Η αποτυχία της κοινωνίας να ενσωματώσει τη συμμετοχή των πολιτών στην επιστημονική διαδικασία αντανακλά την υπόθεση πως τα επιστημονικά θέματα είναι πολύ πολύπλοκα για τον απλό πο­λίτη Το 1992 μια μελέτη που έγινε από το John Doble και την Amy Richardson εκ μέρους του Ιδρύματος Δημόσιων Θεμάτων, έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό που ιδρύθηκε από τον Daniel Yankelovich, έδειξε πως ακόμη και όσοι δεν δίνουν ιδιαίτερη σημασία στα επιστημονικά θέματα μπορούν να τα καταφέρουν καλά στις αποφάσεις σχετικά με την επιστημονική πολιτική. Οι Doble και Richardson επέλεξαν ένα αντιπροσωπευτικό δείγ­μα 402 πολιτών από διάφορα μέρη των Η.Π.Α. Τους έδωσαν σύντομες και καλά διατυπωμένες παρουσιάσεις σχετικά με δύο πολύπλοκα τεχνικά θέματα (φαινόμενο του θερμοκηπίου και απόρριψη στερεών λυμάτων) και κατόπιν τους ζήτησαν να συζητήσουν και ν' αποφασίσουν ποια θα ήταν, κατά τη γνώμη τους, η καλύτερη πολιτική λύση γι' αυτά τα θέματα. Οι Doble και Richardson ρώτησαν, επίσης, 418 εξέχοντες Αμερικανούς επιστήμονες σχετικά με τα ίδια θέματα. Το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξαν ήταν πως οι πολίτες που συμμετείχαν στη μελέτη κατέληξαν στα ίδια συμπεράσματα όπως και οι επιστή­μονες. Σε ό,τι αφορά το φαινόμενο του θερμοκηπίου, και οι δύο ομάδες προτίμησαν ν' αυξηθούν οι δαπάνες για τις δημόσιες συγκοινωνίες, να τοποθετηθούν καλύτερα συστήματα διύλισης των καυσίμων στ' αυτοκίνητα, να ενθαρρύνουν τους πολίτες να εξοικονομούν ενέργεια και να δημιουργηθούν προγράμματα αναδάσωσης. «Τα συμπεράσματα μας ήταν ότι το κοινό ως σύ­νολο, και όχι μόνο εκείνοι που ασχολούνται με την επιστήμη, έχουν την εξυπνάδα να προσεγγίζουν πολύπλοκα δέματα, ακό­μη και όταν οι ειδικοί είναι αβέβαιοι» δήλωσαν οι ερευνητές. Ακόμη και όταν οι δύο ομάδες πήραν διαφορετικές αποφά­σεις, πρόσθεσε ο Doble, οι διαφορές «έδειχναν να προέρχονται όχι από την επιστημονική κατανόηση αλλά από το διαφορε­τικό τρόπο που επηρεάζουν οι αξίες την κρίση τους». Παρα­δείγματος χάρη, οι επιστήμονες «κατανόησαν πολύ καλά πως η πυρηνική ενέργεια δεν συμβάλλει στο πρόβλημα της υπερθέρμανσης του πλανήτη και ένιωσαν πως η χώρα χρειάζεται να χτίσει νέα πυρηνικά εργοστάσια. Το 68% των επιστημόνων το υποστήριξαν». Αντίθετα, το 36% των μη επιστημόνων πιστεύ­ουν πως πρέπει να κατασκευαστούν περισσότερα πυρηνικά εργοστάσια αλλά «στην ομάδα συζήτησης, όταν συζητούσαν για το θέμα, φάνηκε πως οι ανησυχίες τους δεν ήταν τεχνικής φύσης αλλά διοικητικής... Δεν εμπιστεύονταν τις εταιρείες ενέργειας, τους οργανισμούς κοινής ωφέλειας, τις κυβερνητι­κές ρυθμίσεις, τις επιτροπές που τα επέβλεπαν όλ' αυτά, δεν εμπιστεύονταν αυτές τις ομάδες για να διαχειριστούν ασφαλώς αυτή την τεχνολογία». Με άλλα λόγια, καταλάβαιναν αρκετά καλά τα τεχνικά θέματα, αλλά για το κοινό αυτά δεν ήταν τα σημαντικότερα।

«Η καρδιά της μάνας [του Άγγελου Βλάχου]»

Ένα παιδί, μοναχοπαίδι αγόρι,

αγάπησε μιας μάγισσας την κόρη.

- Δεν αγαπώ εγώ, του λέει, παιδιά,

μ' αν θέλεις να σου δώσω το φιλί μου,

της μάνας σου να φέρης την καρδιά

να ρίξω να την φάη το σκυλί μου.

Τρέχει ο νειός, την μάνα του σκοτώνει

και την καρδιά τραβά και ξεριζώνει

και τρέχει να την πάη, μα σκοντάφτει

και πέφτει ο νειός κατάχαμα με δαύτη.

Κυλάει ο γυιός και η καρδιά κυλάει

και την ακούει να κλαίη και να μιλάη.

Μιλάει η μάνα στο παιδί και λέει:

- Εχτύπησες, αγόρι μου;…και κλαίει!

«Αρνιέμαι [του Ιάκωβου Καμπανέλλη]»

Αρνιέμαι αρνιέμαι αρνιέμαι

οι άλλοι να βαστάνε τα σκοινιά

αρνιέμαι να με κάνουν ό,τι θένε

αρνιέμαι να πνιγώ στην καταχνιά.

Αρνιέμαι αρνιέμαι αρνιέμαι

να είσαι συ και να μην είμαι εγώ

που τη δική μου μοίρα διαφεντεύεις

με τη δική μου γη και το νερό.

Αρνιέμαι αρνιέμαι αρνιέμαι

να βλέπω πια το δρόμο μου κλειστό

αρνιέμαι να 'χω σκέψη που σωπαίνει

να περιμένει μάταια τον καιρό.

Στίχοι: Ιάκωβος Καμπανέλλης

Σε μουσική Μίκη Θεοδωράκη

τραγουδήθηκε από τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου

«Σοφές διαχρονικές αλήθειες»

Σοφές διαχρονικές αλήθειες

Ένας Σοφιστής, κάποτε, πλησίασε έναν απ' τους Σοφούς της αρχαίας Ελλάδος, ελπίζοντας να τον φέρει σε αμηχανία, με τις περίπλοκες ερωτήσεις του.

Ο Σοφός όμως, ο Θαλής ο Μιλήσιος, φάνηκε αντάξιος της δοκιμασίας, γιατί απάντησε χωρίς δισταγμό και με μεγάλη ακρίβεια, σε όλες τις ερωτήσεις:

1.- Ποιό είναι το παλαιότερο απ' όλα τα πράγματα;

"Ο Θεός, γιατί υπήρχε πάντοτε".

2.- Ποιό είναι το ωραιότερο απ' όλα τα πράγματα;

"Το Σύμπαν, γιατί είναι έργο του Θεού".

3.- Ποιό είναι το μεγαλύτερο απ' όλα τα πράγματα;

"Το Διάστημα, γιατί περιέχει όλα όσα έχουν δημιουργηθεί".

4.- Ποιό είναι το σταθερότερο απ' όλα τα πράγματα;

"Η Ελπίδα, γιατί παραμένει με τον άνθρωπο, ακόμη κι όταν έχει χάσει τα πάντα".

5.- Ποιό είναι το καλύτερο απ' όλα τα πράγματα;

"Η Αρετή, γιατί χωρίς αυτήν δεν υπάρχει τίποτα καλό".

6.- Ποιό είναι το ταχύτερο απ' όλα τα πράγματα;

"Η Σκέψη, γιατί σε λιγότερο από ένα λεπτό, μπορεί να πετάξει στα πέρατα της Οικουμένης".

7.- Ποιό είναι το εντονότερο απ' όλα τα πράγματα;

"Η Ανάγκη, γιατί κάνει τον άνθρωπο ικανό να αντιμετωπίσει όλους τους κινδύνους της ζωής".

8.- Ποιό είναι το ευκολότερο απ' όλα τα πράγματα;

"Να δίνεις συμβουλές".

Όταν έφτασε όμως στην ένατη ερώτηση, ο Σοφός, απάντησε με μια παραδοξολογία.
Έδωσε μια απάντηση την οποία, ο στα εγκόσμια Σοφιστής, σίγουρα δεν κατάλαβε και στην οποία ο περισσότερος κόσμος και σήμερα δίνει, ίσως, μόνο κάποια επιπόλαια σημασία.

9.- Ποιό είναι το δυσκολότερο απ' όλα τα πράγματα;

"Να γνωρίζεις τον Εαυτό σου".

Γνωμικά, Ρήσεις και Αποφθέγματα για την Ειρήνη

Της Αγίας Ειρήνης, σήμερα. Ευκαιρία, λοιπόν, για την παράθεση μιας μικρής επιλογής Γνωμικών, Ρήσεων και Αποφθεγμάτων για την Ειρήνη. Από την προσωπική μου συλλογή:

• Καὶ ἐξαίφνης ἐγένετο σὺν τῷ ἀγγέλῳ πλῆθος στρατιᾶς οὐρανίου αἰνούντων τὸν Θεὸν καὶ λεγόντων· Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία [Ευαγγέλιο (κατά Λουκάν 2,13-14)]
• Ειρήνην αφίημι υμίν. Ειρήνην την εμήν δίδωμι υμίν (Ειρήνη αφήνω σε σας, την δική μου ειρήνη δίδω σε σας) [Ευαγγέλιο (Κατά Ιωάννην 14,29)]
• Εις ήν οικίαν εισέρχησθε, πρώτον λέγετε: ειρήνη τω οίκω τούτω (Σε όποιο σπίτι και να πας, η πρώτη ευχή σου να είναι: Ειρήνη) [Ευαγγέλιο (Κατά Λουκάν 10.5)]
• Θάρσει θύγατερ. Η πίστις σου σέσωκέ σε. Πορεύου εις ειρήνην. [Ευαγγέλιο (κατά Λουκά 8, 48)]
• Μακάριοι οι ειρηνοποιοί, ότι αυτοί υιοί θεού κληθήσονται [Ευαγγέλιο (Κατά Ματθαίον ε' 9)]
• Οὔσης οὖν ὀψίας τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ τῇ μιᾷ σαββάτων, καὶ τῶν θυρῶν κεκλεισμένων ὅπου ἦσαν οἱ μαθηταὶ συνηγμένοι διὰ τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων, ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ ἔστη εἰς τὸ μέσον, καὶ λέγει αὐτοῖς· Εἰρήνη ὑμῖν. [Ευαγγέλιο (κατά Ιωάννη 20,19)]
• Αντί πολέμου ειρήνην ελώμεθα (Αντί πολέμου ας προτιμήσουμε ειρήνη) [Θουκυδίδης]
• Ειρήνη αν είναι δυνατόν, αλλά δικαιοσύνη με κάθε τρόπο [Αριστείδης]
• Ειρήνη είναι η στοργική μάνα της γης [Ησίοδος]
• Ουδείς γαρ ούτω ανότητος εστί, όστις πόλεμον προ ειρήνης αιρέεται· εν μεν γαρ τη οι παίδες τους πατέρας θάπτουσι, εν δε τω οι πατέρες τους παιδας [Ηρόδοτος]
• Σε μια ευνομούμενη χώρα εγκαθίστανται οι ομογάλακτοι αδελφές Δικαιοσύνη και Ειρήνη [Πίνδαρος]
• Η ειρήνη δίδει τροφή στον γεωργό, ακόμα και όταν αυτός βρίσκεται εν μέσω βράχων, ο πόλεμος, τουναντίον, φέρει σ' αυτόν δυστυχία, κι όταν ακόμα βρίσκεται εν μέσω πεδιάδας [Πίνδαρος]
• Αν επιθυμείς ειρήνη, προετοίμαζε πόλεμο (Se vis pacem, para bellum) [Καίσαρας Ιούλιος]
• Ειρήνη είναι ελευθερία εν ησυχία [Κικέρων]
• Μια άδικη ειρήνη είναι καλύτερη κι από τον πιο δίκαιο πόλεμο [Κικέρων]
• Η μη-βία είναι ο υπέρτατος νόμος [Ινδουιστικό γνωμικό]
• Ερήνη με κάθε θυσία [Λαμαρτίνος]
• Δώστε μια ευκαιρία στην ειρήνη (Give peace a chance) [Λέννον Τζων]
• Δεν υπάρχει δρόμος προς την ειρήνη. Η ειρήνη είναι ο δρόμος [Μαστ Α.]
• Δεν υπήρξε ποτέ καλός πόλεμος ή κακή ειρήνη [Φραγκλίνος]
• Εάν επιθυμείς ειρήνη, μη κτυπάς το τύμπανο, ούτε για γιορτή [Δημητρακόπουλος Π.]
• Ειρήνη δεν είναι η απουσία πολέμου: είναι μια αρετή, μια νοητική κατάσταση, μια διάθεση για καλοσύνη […] και δικαιοσύνη [Σπινόζα]
• Ειρήνη δεν είναι η έλλειψη πολέμου, αλλά η αρετή που αναβλύζει μέσα από την δύναμη της ψυχής [Ρολλάν]
• Το ψέμα που φέρνει ειρήνη, είναι προτιμότερο από την αλήθεια που προκαλεί τον πόλεμο [Σααδή]
• Ειρήνη: το διάστημα μεταξύ δυο πολέμων [Ζιροντού Ζ.]
• Η ανάγκη του εμπορίου θα γεννήσει την ειρήνη [Σενιέ]
• Η ειρήνη που επιβάλλεται με το φόβο και δε βγαίνει απ' την καρδιά, είναι το αντίθετο της ειρήνης [Γερσονίδης (Ραβίνος Λεβί Μπεν Γκέρσον)]
• Μια άδοξη ειρήνη είναι προτιμότερη από μια λαμπρή νίκη. Η λαμπρότερη νίκη είναι μόνο αντανάκλαση μιας πυρκαγιάς [Λάο Τσε]
• Στον κόσμο μόνο τότε θα 'ρθει η ειρήνη, όταν η εξουσία της αγάπης θα νικήσει την αγάπη για την εξουσία [Άγνωστος]
• Δεν συνέστησα ποτέ τον πόλεμο, παρά μόνο σε καιρό ειρήνης [Γκραντ]
• Εάν ο εχθρός δεν απειλεί, ο στρατός κινδυνεύει [Νταβιντόβιτς Α.]
• Ειρηνοποιός είναι αυτός που τρέφοντας έναν κροκόδειλο, νομίζει ότι θα φαγωθεί τελευταίος [Τσώρτσιλ]
• Η ειρήνη […] απαιτεί μεγαλύτερο ηρωισμό από τον πόλεμο. Απαιτεί περισσότερη πίστη στην αλήθεια και μια πολύ πιο καθαρή συνείδηση [Μέρτον Τόμας]
• Η ειρήνη έχει περισσότερες νίκες παρά ο πόλεμος, αλλά λιγότερα μνημεία [Χάμπαρντ Φ.]
• Με την εδραίωση της ειρήνης του κόσμου συμπίπτει η ευτυχία της ανθρωπότητας [Γκόρκυ]
• Μπορούμε βομβαρδίζοντας να κάνουμε τον κόσμο χίλια κομμάτια, αλλά δεν θα φέρουμε την ειρήνη με τον βομβαρδισμό [Φράντι Μάικλ]
• Ο άνθρωπος είναι ένα αχάριστο ον. Τα αγαθά της ειρήνης τα καταλαβαίνει μόνο κατά τη διάρκεια του πολέμου [Άγνωστος]
• Ο καλύτερος άνθρωπος του κόσμου δεν θα μπορούσε να ζήσει ειρηνικά, αν αυτό δεν αρέσει στην εχθρική μου γειτόνισσα [Χάισμιθ Πατρίτσια]
• Όλες οι συνθήκες είναι μάλλον πρόσκαιρες ανακωχές παρά πραγματική ειρήνη [Ρουσσώ Ζαν Ζακ]
• Όσο περισσότερο ιδρώνουμε στην ειρήνη, τόσο λιγότερο ματώνουμε στον πόλεμο [Παντιτ Βιχαγια Λασκμι]
• Όταν συνέχεια μιλάνε για την ειρήνη, αυτό το ίδιο αναπόφευκτα οδηγεί στον πόλεμο, όπως και όταν μιλάνε για πόλεμο [Φοϊχτβάνγκερ Λ.]
• Φέρε φύλλο ελιάς, σημάδι της ειρήνης [Μίλτων]

Δέσμιοι ενός παγιωμένου τρόπου σκέψης

Το παρακάτω κείμενο μου ήρθε πρόσφατα με e-mail:

Η απόσταση ανάμεσα στις δύο ράγες των σιδηροδρομικών γραμμών στις Η.Π.Α. είναι 4 πόδια και 8,5 ίντσες (143,51 cm). Μάλλον παράξενος αριθμός, δε νομίζετε; Γιατί άραγε να έχει επιλεγεί το συγκεκριμένο διάκενο; Η απάντηση είναι επειδή ο σιδηρόδρομος στις Η.Π.Α. κατασκευάστηκε με τον τρόπο που είχε κατασκευαστεί ο σιδηρόδρομος στην Αγγλία. Οι Άγγλοι μηχανικοί που τον κατασκεύασαν, αντί να σχεδιάσουν κάτι νέο, προτίμησαν να υιοθετήσουν αυτά που ίσχυαν στην πατρίδα τους. Βέβαια τους πέρασε και από το μυαλό ότι καλό θα ήταν να χρησιμοποιηθούν οι ήδη υπάρχουσες ατμομηχανές από την Αγγλία, αντί κάποιου νέου μοντέλου. Τώρα γιατί οι Άγγλοι κατασκεύασαν τις ατμομηχανές τους έτσι; Διότι οι πρώτες σιδηροδρομικές γραμμές κατασκευάστηκαν από τους ίδιους μηχανικούς που κατασκεύαζαν το τραμ, στο οποίο χρησιμοποιούσαν ήδη το συγκεκριμένο διάκενο. Και γιατί αυτό το διάκενο; Διότι οι κατασκευαστές του τραμ ήταν και κατασκευαστές αμαξών, που χρησιμοποιούσαν τα ίδια εργαλεία και τις ίδιες μεθόδους. Γιατί οι άμαξες έχουν αυτό το διάκενο; Διότι, παντού στην Ευρώπη, και στην Αγγλία, οι δρόμοι είχαν λούκια για τους τροχούς των αμαξών και ένα διαφορετικό διάκενο θα προκαλούσε διαρκώς βλάβες στους άξονες. Και γιατί τα λούκια απέχουν τόσο μεταξύ τους; Επειδή οι πρώτες μεγάλες οδοί στην Ευρώπη είχαν κατασκευαστεί από τους Ρωμαίους, με σκοπό να μετακινούνται εύκολα οι λεγεώνες τους. Οι πρώτες άμαξες ήταν οι πολεμικές άμαξες των Ρωμαίων. Οι άμαξες αυτές ήταν ιππήλατες: Tις τραβούσαν δύο άλογα, τα οποία κάλπαζαν δίπλα-δίπλα και έπρεπε να απέχουν μεταξύ τους, ούτως ώστε το ένα άλογο να μην ενοχλεί το άλλο κατά τον καλπασμό. Προκειμένου να εξασφαλίζεται η σταθερότητα της άμαξας, οι τροχοί δεν έπρεπε να είναι ευθυγραμμισμένοι με τα ίχνη των αλόγων, ενώ δεν έπρεπε να είναι και πολύ απομακρυσμένοι, έτσι ώστε να αποτρέπονται τα ατυχήματα κατά την διασταύρωση δύο αμαξών στην ίδια οδό. Ιδού λοιπόν η απάντηση στο αρχικό μας ερώτημα! Το διάκενο στις ράγιες των Αμερικανικών σιδηροδρόμων εξηγείται, αφού 2.000 χρόνια νωρίτερα, σε μιαν άλλη ήπειρο, οι ρωμαϊκές άμαξες κατασκευάζονταν ανάλογα με το φάρδος που έχουν τα καπούλια δύο αλόγων. Και τώρα, το φινάλε. Η ιστορία αυτή συνεχίζεται μέχρι τις μέρες μας και τελειώνει (αν τελειώνει πραγματικά) με το Αμερικανικό διαστημικό λεωφορείο. Θα έχουμε παρατηρήσει ότι στην εξέδρα εκτόξευσής του υπάρχουν δύο πλευρικές δεξαμενές καυσίμων, που είναι στηριγμένες εκατέρωθεν της κεντρικής δεξαμενής. Η εταιρεία Thiokol κατασκευάζει αυτές τις δεξαμενές στο εργοστάσιό της στη Γιούτα. Θα ήθελαν πολύ να τις κατασκευάσουν μεγαλύτερες, αλλά οι δεξαμενές αποστέλλονται σιδηροδρομικώς στο σημείο εκτόξευσης, φαντάζεστε τη συνέχεια! Η σιδηροδρομική γραμμή μεταξύ του εργοστασίου και του Ακρωτηρίου Κανάβεραλ περνά από μια σήραγγα, κάτω από τα Βραχώδη Όρη. Αυτή η σήραγγα περιορίζει το μέγεθος των δεξαμενών στο πλάτος που έχουν τα καπούλια δύο αλόγων.

Έτσι καταλήγουμε το πλέον εξελιγμένο μεταφορικό μέσον του κόσμου, το διαστημικό λεωφορείο, να εξαρτάται από το φάρδος που έχουν τα καπούλια ενός αλόγου.

Απ΄ αυτό το παράδειγμα φαίνεται πόσο δέσμιοι είμαστε του παρελθόντος και μάλιστα όχι αυτού καθαυτού, αλλά περισσότερο του δικού μας παγιωμένου τρόπου σκέψης. Καθετί το νέο (σαν διαφορετικό που είναι) μας βγάζει από την βολική ασφάλεια του παλιού και γνώριμου. Μας φαντάζει παράξενο, ανώμαλο, εχθρικό και πολλά άλλα, ανάλογα με τα κόμπλεξ του κριτή. Το παλιό και το νέο μοιάζουν να είναι δύο ξεχωριστές οντότητες (όπως θα έλεγε ο Πλάτωνας), που πότε τις βρίσκουμε να μάχονται, και πότε να αγαπιούνται. Η κάθε κατάσταση -σαν ξεχωριστή οντότητα- θέλει να επικρατήσει και να διαιωνιστεί (εφαρμογή του νόμου της επιβίωσης και της αναπαραγωγής). Όμως, επειδή στην ουσία η παράδοση με την εξέλιξη δεν είναι αντίθετα αλλά συμπληρωματικά, κανένα μόνο του δε μπορεί να ολοκληρωθεί και να γίνει ευτυχές, παρά μόνο με την σύζευξη του, με το συμπληρωματικό του.