Το πείραμα του Μίλγκραμ

            Το πείραμα του Μίλγκραμ είναι ένα από τα πιο γνωστά αντιδεοντολογικά πειράματα της ψυχολογίας, ουσιαστικά μια «φάρσα» που ξεγύμνωσε την ανθρώπινη ψυχή.

Το 1961, ο είκοσι εφτάχρονος Στάνλει Μίλγκραμ, επίκουρος καθηγητής ψυχολογίας στο Γέιλ, αποφάσισε να μελετήσει την υπακοή στην εξουσία. Είχαν περάσει λίγα μόνο χρόνια από τα φρικτά εγκλήματα των Ναζί και γινόταν μια προσπάθεια κατανόησης της συμπεριφοράς των απλών στρατιωτών και αξιωματικών των SS, οι οποίοι είχαν εξολοθρεύσει εκατομμύρια αμάχων. Η ευρέως αποδεκτή εξήγηση -πριν το πείραμα του Μίλγκραμ- ήταν η αυταρχική τευτονική διαπαιδαγώγηση και η καταπιεσμένη -κυρίως σεξουαλικά- παιδική ηλικία των Γερμανών. Όμως ο Μίλγκραμ ήταν κοινωνικός ψυχολόγος και πίστευε ότι αυτού του είδους η υπακοή -που οδηγεί στο έγκλημα- δεν μπορεί να είναι αποτέλεσμα μόνο της προσωπικότητας, αλλά περισσότερο των πιεστικών συνθηκών. Και το απέδειξε κάνοντας τη «φάρσα» του.

Τα υποκείμενα του πειράματος ήταν εθελοντές, κυρίως φοιτητές, οι οποίοι καλούνταν έναντι αμοιβής να συμμετέχουν σε ένα ψυχολογικό πείραμα σχετικό με τη μνήμη. Χώριζε τους φοιτητές σε ζεύγη και -μετά από μια εικονική κλήρωση- ο ένας έπαιρνε το ρόλο του «μαθητευομένου» και ο άλλος του «δασκάλου».

Ο έκπληκτος «μαθητευόμενος» δενόταν χειροπόδαρα σε μια ηλεκτρική καρέκλα και του περνούσαν ηλεκτρόδια σε όλο το σώμα. Έπειτα του έδιναν να μάθει δέκα ζεύγη λέξεων. Ο «δάσκαλος», από την άλλη, καθόταν μπροστά σε μια κονσόλα ηλεκτρικής γεννήτριας.

Μπροστά του δέκα κουμπιά με ενδείξεις: «15 βολτ, 30 βολτ, 50 βολτ κλπ.» Το τελευταίο κουμπί έγραφε: «450 βολτ. Προσοχή! Κίνδυνος!» Πίσω από το «δάσκαλο» στεκόταν ο πειραματιστής, ο υπεύθυνος του πειράματος.

«Θα λέτε την πρώτη λέξη από τα ζεύγη στο μαθητευόμενο. Αν κάνει λάθος θα σηκώσετε το πρώτο μοχλό και θα υποστεί ένα ηλεκτροσόκ 15 βολτ. Σε κάθε λάθος θα σηκώνετε τον αμέσως επόμενο μοχλό», λέει ο πειραματιστής και ο «δάσκαλος» αισθάνεται ήδη καλά που δεν του έτυχε στην κλήρωση ο άλλος ρόλος.

Το πείραμα ξεκινάει. Ο «δάσκαλος» λέει τις λέξεις από το μικρόφωνο. Ο «μαθητευόμενος», ήδη τρομαγμένος, απαντάει σωστά, αλλά όχι για πολύ. Μόλις κάνει το πρώτο λάθος ο «δάσκαλος» γυρνάει να κοιτάξει τον πειραματιστή. Εκείνος του λέει να προχωρήσει στο πρώτο ηλεκτροσόκ. Ο «δάσκαλος» υπακούει. 15 βολτ δεν είναι πολλά, αλλά ο «μαθητευόμενος» έχει αλλάξει ήδη γνώμη. Παρ' όλα αυτά απαντάει σωστά σε άλλη μια ερώτηση, αλλά στο επόμενο λάθος δέχεται 30 βολτ.

«Αφήστε να φύγω», λέει ο «μαθητευόμενος» που δεν μπορεί να λυθεί. «Δε θέλω να συμμετάσχω σε αυτό το πείραμα.» Ο «δάσκαλος» κοιτάει τον πειραματιστή. Εκείνος του κάνει νόημα να συνεχίσει.

Τα βολτ αυξάνονται και τώρα πια ο πόνος είναι εμφανής στο πρόσωπο του «μαθητευόμενου», που εκλιπαρεί να τον αφήσουν ελεύθερο. Στα 200 βολτ ταρακουνιέται ολόκληρος. Ο «δάσκαλος» πριν κάθε ηλεκτροσόκ γυρνάει να κοιτάξει τον πειραματιστή. Εκείνος, με σταθερή φωνή, του λέει ότι το πείραμα πρέπει να συνεχιστεί. Ο «δάσκαλος» συνεχίζει να βασανίζει έναν άγνωστο, έναν απλό φοιτητή που κλαίει, ζητάει τη βοήθεια του Θεού και παρακαλεί να τον λυπηθούν. Δεν μπορεί πια να απαντήσει στις ερωτήσεις, αλλά ο πειραματιστής λέει στο «δάσκαλο»:

«Τη σιωπή την εκλαμβάνουμε ως αποτυχημένη απάντηση και συνεχίζουμε με την τιμωρία.»

Στα 345 βολτ ο «μαθητευόμενος» τραντάζεται ολόκληρος, ουρλιάζει και χάνει τις αισθήσεις του.

Ο «δάσκαλος», ιδρωμένος και με τα χέρια του να τρέμουν, κοιτάει τον πειραματιστή.

«Μην ανησυχείτε», λέει εκείνος, «το πείραμα είναι απολύτως ελεγχόμενο. Συνεχίστε με τον τελευταίο μοχλό.»

«Μα είναι λιπόθυμος», λέει ο «δάσκαλος».

«Δεν έχει καμιά σημασία. Το πείραμα πρέπει να ολοκληρωθεί. Συνεχίστε με τον τελευταίο μοχλό.»

Πόσοι από τους εθελοντές έφτασαν ως τον τελευταίο μοχλό;

Πριν ξεκινήσει το πείραμα του ο Μίλγκραμ είχε κάνει μια «δημοσκόπηση» ανάμεσα στους ψυχιάτρους και στους ψυχολόγους, ρωτώντας τους τι ποσοστό των εθελοντών θα έφτανε ως τον τελευταίο μοχλό.Σχεδόν όλοι απάντησαν ότι κανείς δε θα έφτανε ως τον τελευταίο μοχλό, πέρα ίσως από κάποια άτομα με κρυπτοσαδιστικές τάσεις, καθαρά παθολογικές.

Δυστυχώς έκαναν λάθος.

Μόλις το 5% των «δασκάλων» αρνήθηκαν εξ' αρχής να συμμετάσχουν σε ένα τέτοιο πείραμα και αποχώρησαν -συνήθως βρίζοντας τον πειραματιστή. Το υπόλοιπο 95% προχώρησε πολύ το πείραμα, πάνω από τα 150 βολτ. Και το 65%. Έφτασε μέχρι τον τελευταίο μοχλό, τα πιθανότατα θανατηφόρα 450 βολτ!

Που έγκειται η φάρσα;

Ο «μαθητευόμενος» δεν ήταν φοιτητής, αλλά ηθοποιός, που είχε προσληφθεί από το Μίλγκραμ για αυτόν ακριβώς το «ρόλο». Δεν υπήρχε ηλεκτρισμός ούτε ηλεκτροσόκ. Ο ηθοποιός υποκρινόταν. Το μοναδικό πειραματόζωο ήταν ο «δάσκαλος».  Όμως τα αποτελέσματα ήταν αληθινά: Το μεγαλύτερο ποσοστό των ανθρώπων θα υπακούσει και θα βασανίσει -ίσως και θα σκοτώσει- έναν άγνωστο του, αρκεί να δέχεται εντολές από κάποιον με κύρος (στην προκειμένη περίπτωση επιστημονικό) και ταυτόχρονα να αισθάνεται ότι δεν τον βαρύνει η ευθύνη για ό,τι συμβεί -αφού εκείνος «απλά ακολουθούσε τις διαταγές».  Και φυσικά οι περισσότεροι από εμάς θα σκεφτούν όταν μάθουν για αυτό το πείραμα: «Εγώ αποκλείεται να έφτανα ως τον τελευταίο μοχλό.»

Όμως δείτε τι συμβαίνει στην κοινωνία μας, κάθε μέρα, με απλά, τυχαία παραδείγματα.

Ο υπάλληλος της ΔΕΗ που δέχεται να κόψει το ρεύμα από έναν άνεργο ή άπορο, ξέροντας ότι έτσι τον ταπεινώνει, τον υποβάλει σε ένα διαρκές βασανιστήριο και πιθανότατα θέτει σε κίνδυνο τη ζωή του, ανήκει στο 65% του τελευταίου μοχλού. Και δεν είναι καθόλου κρυπτοσαδιστής. Απλά ακολουθάει τις εντολές που του έδωσαν.

Ο υπάλληλος του σούπερ-μάρκετ που σου δίνει το χαλασμένο ψάρι και σε διαβεβαιώνει ότι είναι φρέσκο (μιλώ εξ' ιδίας πείρας, ως αγοραστής) δε σε μισεί, παρότι γνωρίζει ότι μπορεί να πάθεις και δηλητηρίαση. Απλώς ακολουθάει εντολές.  Ο αστυνομικός ο οποίος ραντίζει με χημικά τους διαδηλωτές δεν είναι κρυπτοσαδιστής -αν και πολλοί θα διαφωνήσουν στο συγκεκριμένο παράδειγμα. Απλώς κάνει τη δουλειά του. Ο υπάλληλος της εφορίας ή της τράπεζας που υπογράφει την κατάσχεση κάποιου σπιτιού για 1.000 ευρώ χρέος, θα έφτανε ως τον τελευταίο μοχλό στο πείραμα. Γιατί υπακούει.

Αν όμως δούμε το πείραμα του Μίλγκραμ από την ανθρωπιστική-ηθική του πλευρά (από την πλευρά του 5% που αρνήθηκε να υπακούσει) θα καταλάβουμε ότι κανένας δεν είναι άμοιρος ευθυνών. Αν σε διατάζουν να κάνεις κάτι που προκαλεί κακό στον άλλον, στο συμπολίτη σου, σε έναν άνθρωπο (ή σε ένα ζώο, αλλά αυτό περιπλέκει πολύ τα πράγματα, εφόσον συνεχίζουμε να τρώμε κρέας), πρέπει να αρνηθείς να υπακούσεις, ακόμα κι αν χάσεις το μπόνους παραγωγικότητας, την προαγωγή, την επανεκλογή, τη δουλειά σου.

Μόνο όταν θα είμαστε έτοιμοι να αρνηθούμε να υπακούσουμε στις «μικρές» και καθημερινές εντολές βίας -με τις οποίες οι περισσότεροι ασυνείδητα συμμορφωνόμαστε, μόνο όταν θα είμαστε έτοιμοι να προβούμε σε μια γενικευμένη και μέχρι τέλους πολιτική, κοινωνική, καταναλωτική ανυπακοή, μόνο όταν μάθουμε να συμπεριφερόμαστε ως αυτεξούσιοι άνθρωποι και όχι ως ανεύθυνοι υπάλληλοι, μόνο τότε θα μπορέσουμε να γκρεμίσουμε κάθε δύναμη που θέλει υπάνθρωπους, υπάκουους και υπόδουλους.

Και μια τελευταία παρατήρηση:

Τα υποκείμενα του πειράματος του Μίλγκραμ, οι εθελοντές φοιτητές, μάθαιναν από εκείνον ποιος ήταν ο στόχος του πειράματος. Μάθαιναν ότι ο «μαθητευόμενος» ήταν ηθοποιός και ότι δεν είχε ποτέ υποστεί ηλεκτροσόκ. Ο Μίλγκραμ το έκανε αυτό για να τους ανακουφίσει, αλλά πέτυχε το ακριβώς αντίθετο. Αυτοί οι άνθρωποι, ειδικά το 65% που είχε φτάσει ως τον τελευταίο μοχλό, πέρασαν την υπόλοιπη ζωή τους κυνηγημένοι από τις Ερινύες της πράξης τους. Γιατί συνειδητοποίησαν ότι δεν ήταν τόσο αθώοι και τόσο «καλοί» όσο ήθελαν να πιστεύουν για τον εαυτό τους.

ΠΗΓΗ:

http://gr.news.yahoo.com/το-πειραμα-του-μιλγκραμ.html

«Ψυχολογικό & Ηθολογικό τεστ (περί των Αξιών μας)»

Λέγεται πως το παρακάτω τεστ το εφάρμοζε μια Βέλγικη εταιρεία προκειμένου να προβεί σε προσλήψεις. Όταν διέρρευσε, η χρήση του απαγορεύτηκε επειδή αποκάλυπτε τον χαρακτήρα κάθε υποψηφίου. Το τεστ “επιβάλλει” να διαβάστε την παρακάτω ιστορία και να απαντήστε στην ερώτηση όσο πιο αυθόρμητα και γρήγορα μπορείτε. Λοιπόν:

Είναι δυο νησιά γειτονικά. Στο ένα ζει ένας άγριος (βάρβαρος, απολίτιστος με γένια...), και ένας πολιτισμένος (Ευρωπαίος λέει το τεστ). Στο άλλο ζουν αρκετοί άνθρωποι, μεταξύ αυτών και μια κοπέλα που είναι ερωτευμένη με τον Ευρωπαίο και έχει "σχέση" μαζί του. Θέλει να πάει στο απέναντι νησί προκειμένου να συναντήσει τον αγαπημένο της. Ρωτάει το μοναδικό βαρκάρη του νησιού, πόσα θέλει να την πάει απέναντι με τη βάρκα του. Ο βαρκάρης της απαντά ότι δε θέλει λεφτά και ότι θα την πάει στο νησί του καλού της, υπό τον όρο ότι θα είναι γυμνή μέσα στη βάρκα.
Η κοπέλα σοκάρεται...δεν ξέρει τι να κάνει και πάει να ζητήσει τη βοήθεια του σοφού του νησιού. Αυτός αφού, την άκουσε με προσοχή, της απάντησε: "Να κάνεις παιδί μου αυτό που σε προστάζει η καρδιά σου..." Κι έτσι η κοπέλα αποφάσισε να πάει γυμνή, προκειμένου να συναντήσει τον αγαπημένο της. Πράγματι τυπικός ο βαρκάρης την πήγε. Στην προκυμαία όμως ήταν ο άγριος...ο όποιος μόλις είδε γυναίκα και μάλιστα γυμνή… τη βίασε... Τη στιγμή του βιασμού έρχεται ο Ευρωπαίος βλέπει το σκηνικό και έξαλλος λέει στην κοπέλα να τα μαζέψει και να φύγει αμέσως, πως δεν την θέλει πια και πως χωρίζουν! Και τη διώχνει...

Τέλος ιστορίας.

Εσείς πρέπει να αξιολογήσετε τα πέντε πρόσωπα, από τον καλύτερο στον χειρότερο, δηλαδή, στο νούμερο 1 αυτός που πιστεύετε ότι ήταν ο καλύτερος, στο 2 ο αμέσως επόμενος ... και στο 5 ο χειρότερος όλων... Σας θυμίζω τα πρόσωπα: Άγριος, Ευρωπαίος, Κοπέλα, Βαρκάρης, Σοφός. Απαντήστε αμέσως και αυθόρμητα. Μην αναλύσετε το πώς και το γιατί... [Προσωπικά πιστεύω ότι δεν βλάπτει εάν σκεφθείτε την απάντησή σας και εάν μπορείτε να την αιτιολογήσετε!...]

Παρακάτω θα βρείτε και θα διαβάσετε το “κλειδί της ερμηνείας” της απάντησής σας [διότι δεν υπάρχει “σωστή” απάντηση!...]:

Λοιπόν…

Καθένα από τα πέντε πρόσωπα της ιστορίας μας [υποτίθεται πως (και μπορεί να είναι αλήθεια…)] αντιπροσωπεύει κάτι. Συγκεκριμένα:

Ο Βαρκάρης, την αξία και σημασία που δίνουμε στα χρήματα.

Η Κοπέλα, την αξία και τη βαρύτητα που δίνουμε στο συναίσθημα.

Ο Σοφός, τη σημασία που δίνουμε στη λογική.

Ο Άγριος, τη σημασία που δίνουμε στο σεξ, στη ζωή μας.

Ο Ευρωπαίος, τη βαρύτητα που αποδίδουμε στην κρίση – άποψη του κόσμου για εμάς.

Η σειρά, συνεπώς, με την οποία κατατάξατε (από τον καλύτερο προς τον χειρότερο) τα πέντε πρόσωπα της ιστορίας, αποκαλύπτει πώς αξιολογείτε, ιεραρχικά, ό,τι καθένας αντιπροσωπεύει!....

«50 μαθήματα ζωής που δεν διδάσκονται τα παιδιά στα σχολεία»

Ένα από τα βιβλία που μου είχε αρέσει ιδιαίτερα όταν το διάβασα είναι αυτό του Robert Fulghum με τίτλο “Όσα πραγματικά πρέπει να ξέρω, τα έμαθα στο νηπιαγωγείο”, που σε μετάφραση Μαρίας Καββαδία κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Λύχνος. Μάλιστα ένα μικρό απόσπασμα από το βιβλίο αυτό είχα παραθέσει σε μια ανάρτηση στο άλλο μου ιστολόγιο, το Seagull, εδώ: «Περί Παιδείας Γ’» (http://seagullstefanos.blogspot.com/2007/10/blog-post_8746.html).

Ένα συναφές, τρόπον τινά, βιβλίο, από τα πολλά της βιβλιοθήκης μου που περιμένουν να πάρουν σειρά για να διαβαστούν, είναι και αυτό του Charles J. Sykes, “50 μαθήματα ζωής που δεν διδάσκονται τα παιδιά στα σχολεία”, που σε μετάφραση Ουρανίας Τουτουντζή κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα. Από το βιβλίο αυτό αντιγράφω τους τίτλους των 50 αυτών μαθημάτων – κεφαλαίων του βιβλίου, με την υπόσχεση να εκθέσω την άποψή μου για το βιβλίο, όταν με το καλό το διαβάσω. Με έντονα γράμματα έχω επισημάνει τα μαθήματα που από τον τίτλο τους μου φάνηκαν ιδιαίτερα ενδιαφέροντα και σημαντικά…

1.- Η ζωή δεν είναι δίκαιη. Πάρτε το απόφαση.

2.- Ο αληθινός κόσμος δεν νοιάζεται τόσο πολύ όσο το σχολείο σας για την αυτοεκτίμησή σας. Περιμένει από εσάς να αποδείξετε την αξία σας πρώτα και μετά να νιώσετε καλά με τον εαυτό σας.

3.- Συγγνώμη αλλά δεν πρόκειται να κερδίσετε εξήντα χιλιάδες ευρώ το χρόνο αμέσως μόλις αποφοιτήσετε από το λύκειο. Και δεν σας περιμένει μία θέση αντιπροέδρου ή το αμάξι της εταιρείας. Μπορεί ακόμη και να χρειαστεί να φορέσετε μία στολή που δεν θα έχει καμία επώνυμη υπογραφή.

4.- “Δεν δικαιούστε εκ των προτέρων…”

5.- Άσχετα με το τι λέει ο μπαμπάς σας, δεν είστε πριγκίπισσα…

6.- Όχι, δεν μπορείτε να γίνετε όλα όσα ονειρεύεστε…

7.- Αν πιστεύετε ότι ο δάσκαλός σας είναι ζόρικος, περιμένετε μέχρι να αποκτήσετε έναν εργοδότη. Δεν θα διαθέτει μεγάλη υπομονή κι έτσι θα τείνει να είναι λίγο πιο ευέξαπτος. Όταν θα τα θαλασσώσετε, δεν πρόκειται να σας ρωτήσει πώς νιώθετε γι’ αυτό.

8.- Ο αφαλός σας δεν παρουσιάζει και τόσο μεγάλο ενδιαφέρον. Μην περνάτε ολόκληρη τη ζωή σας ομφαλοσκοπώντας.

9.- Το σχολείο σας μπορεί να έχει ξεμπερδέψει με νικητές και χαμένους. Η ζωή όμως όχι.

10.- Στην πραγματικότητα η ζωή μοιάζει με ένα παιχνίδι “μήλα” πολύ περισσότερο από όσο νομίζει ο δάσκαλος της γυμναστικής.

11.- Μετά από την αποφοίτησή σας, δεν θα έχετε να ανταγωνιστείτε με αντιπάλους που ανατράφηκαν σαν τα μαμμόθρεφτα της παιδικής χαράς.

12.- Η ταπείνωση είναι μέρος της ζωής. Πάρτε το απόφαση.

13.- Δεν πρόκειται να πάτε στο NBA, γι’ αυτό μη στήνεστε στο παράθυρο και μην παίρνετε πόζα.

14.- Το να κυκλοφορείτε ημίγυμνη δεν σας δίνει καμία δύναμη.

15.- Η εργασία σε φαστφουντάδικο, με χαμηλό μισθό, δεν είναι προσβλητική για την αξιοπρέπειά σας. Οι παππούδες σας είχαν μια διαφορετική λέξη για την εργασία αυτού του είδους. Την ονόμαζαν “ευκαιρία”.

16.- Οι γονείς σας και ο μικρός σας αδερφός δεν σας ρεζιλεύουν όσο νομίζετε. Αυτό που πραγματικά σας κάνει ρεζίλι είναι η αχαριστία, η αγένεια και η κατήφεια.

17.- Οι γονείς σας δεν ήταν και πριν γεννηθείτε τόσο βαρετοί όσο είναι τώρα. Έγιναν έτσι πασχίζοντας να πληρώσουν τους λογαριασμούς σας, να σας πηγαίνουν από το ένα μέρος στο άλλο, να αποταμιεύουν για τις σπουδές σας, να καθαρίζουν το δωμάτιό σας και να σας ακούν προσεκτικά όταν τους αναλύετε πόσο πολύ ιδεαλιστές είστε.

18.- Η αληθινή ζωή δεν χωρίζεται σε φοιτητικά εξάμηνα. Και δεν θα έχετε όλη την περίοδο των καλοκαιρινών διακοπών στη διάθεσή σας.

19.- Δεν φταίνε οι γονείς σας. Αν τα θαλασσώσατε, η ευθύνη είναι όλη δική σας.

20.- Το κάπνισμα δεν σας κάνει να δείχνετε άνετοι… Σας κάνει περισσότερο να μοιάζετε αποβλακωμένοι.

20.Β.- Ακόμη κι αν έχετε μια άνετη μάνα, έναν άτολμο διευθυντή στο σχολείο σας και ένα άβουλο συμβούλιο καθηγητών, ο κόσμος δεν γυρίζει γύρω από εσάς ούτε χρειάζεται να εξωτερικεύετε τα συναισθήματά σας φορώντας σκουλαρίκι στη μύτη.

21.- Σας πρόσβαλαν; Και λοιπόν; Όχι, αλήθεια, και λοιπόν;

22.- Δεν ανήκετε στα θύματα. Γι’ αυτό πάψτε να κλαψουρίζετε.

23.- Κάποια μέρα θα πρέπει να ωριμάσετε και τελικά να φύγετε από το σπίτι των γονιών σας.

24.- Η κοπέλα του Μπάτμαν έχει δίκιο: “Δεν έχει σημασία με τι ικανότητες είσαι προικισμένος, αν αυτές δεν βγουν ποτέ στην επιφάνεια”.

25.- Ο αριθμός π δεν ενδιαφέρεται για το τι πιστεύετε.

26.- Η πυξίδα της ηθικής δεν προσαρμόζεται στις επιθυμίες σας.

(Bonus).- Η φράση “μην τρώτε σκουπίδια” δεν αναφέρεται μόνο στο φαγητό αλλά και στην πνευματική τροφή, σε όσα παρακολουθείτε και ακούτε.

27.- Τα γεννητικά σας όργανα δεν φτιάχτηκαν για να αναλάβουν τη λειτουργία της σκέψης και της λήψης αποφάσεων στη θέση του μυαλού σας.

28.- Κάποιος μπορεί να παρακολουθεί…

29.- Μάθετε να τα βγάζετε πέρα με την υποκρισία.

30.- Μηδέν ανοχή = Μηδέν κοινή λογική.

31.- Οι γυμνοί άνθρωποι δείχνουν διαφορετικοί στην αληθινή ζωή.

32.- Η τηλεόραση δεν είναι η πραγματική ζωή.

33.- Να είστε ευγενικοί με τους σπασίκλες. Μπορεί να καταλήξετε να δουλεύετε γι’ αυτούς. Όλοι θα μπορούσαμε.

34.- Οι νικητές έχουν μια φιλοσοφία ζωής. Το ίδιο και οι χαμένοι.

35.- Αν η κοιλιά σας μοιάζει με φουσκωμένο μπαλόνι, δεν είναι επειδή ο McDonald σας ανάγκασε να φάτε όλα εκείνα τα χάμπουργκερ. Αν καπνίζετε, δεν φταίει ο Joe Camel.

36.- Δεν είστε αθάνατος.

37.- Το ότι είστε “συνδεδεμένοι” δεν σημαίνει και πως δεν έχετε άγνοια.

38.- Όταν έρχεστε σε επαφή με τους ανθρώπους, να τους κοιτάτε στα μάτια…

39.- Οι ήρωες των ασπρόμαυρων ταινιών δεν ήταν ασπρόμαυροι στην πραγματική ζωή. Και όχι, ο κόσμος δεν άρχισε όταν γεννηθήκατε.

40.- Αγνοήστε την πανάκριβη καμπάνια του συστήματος που στοχεύει στο να κάνει το μυαλό σας… πουρέ και μάθετε να σκέφτεστε καθαρά και λογικά.

41.- Δεν είστε ούτε ο πρώτος ούτε ο μόνος που περνά όλα αυτά που τώρα περνάτε.

42.- Αλλάξτε τα λάδια.

43.- Μην επιτρέπετε στον εαυτό σας να θλίβεται από την επιτυχία των άλλων.

44.- Οι συνάδερφοί σας δεν είναι απαραιτήτως και φίλοι σας, και οι φίλοι σας δεν είναι η οικογένειά σας.

45.- Οι μεγάλοι ξεχνούν πόσο τρομακτικό είναι να βρίσκεται κάποιος στην ηλικία σας. Θυμηθείτε απλώς: είναι κι αυτό κάτι που θα περάσει.

46.- Μην ξεχνάτε το ινδικό χοιρίδιο στο υπόγειο.

47.- Δεν είστε τέλειος κι ούτε έχετε την υποχρέωση να είστε.

48.- Αφηγηθείτε στον εαυτό σας την ιστορία της ζωής σας. Δώστε στη ζωή σας το νόημα που εσείς θέλετε.

49.- Μην ξεχνάτε να λέτε “ευχαριστώ”.

50.- Απολαύστε το όσο ακόμη μπορείτε.

«Αποσπάσματα από το βιβλίο “BUY-OLOGY. Η Βιολογία της Κατανάλωσης”»

Πριν από τουλάχιστον τρεις μήνες διάβασα το βιβλίο του Martin Lindstrom με τίτλο “BUY-OLOGY. Η Βιολογία της Κατανάλωσης”, που σε μετάφραση της Μαρίας Λυσάνδρου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις “Έσοπτρον”. Δυστυχώς δεν είχα χρόνο και ευκαιρία να παραθέσω κάποια αποσπάσματα από το συγκεκριμένο βιβλίο, κάτι που κατάφερα να το κάνω μόλις τώρα. Στο εξώφυλλο του βιβλίου υπάρχει η περί αυτού κριτική του “New Scientist”: “Διαβάστε αυτό το βιβλίο και αποκτήστε ξανά τον έλεγχο του έλλογου νου σας”. Συμφωνώ, συνηγορώ και προσαυξάνω! Εκεί αποσκοπεί, εν μέρει, η παράθεση κάποιων αποσπασμάτων, παρακάτω. Να σας “δελεάσει”, ώστε να το αναζητήσετε και να το διαβάσετε!

«Αποσπάσματα από το βιβλίο “BUY-OLOGY. Η Βιολογία της Κατανάλωσης”» του Martin Lindstrom, που σε μετάφραση της Μαρίας Λυσάνδρου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις “Έσοπτρον”

«Πολύ σύντομα κατάλαβα ότι το νευρομάρκετινγκ, ένα μυστηριώδες πάντρεμα του μάρκετινγκ και της επιστήμης, αποτελούσε το παράθυρο που έβλεπε μέσα στο ανθρώπινο μυαλό και το οποίο περιμέναμε για πολύ καιρό- ότι το νευρομάρκετινγκ αποτελεί το κλειδί που ξεκλειδώνει αυτό που εγώ ονομάζω «Buyology» -τις υποσυνείδητες σκέψεις, αισθήματα και επιθυμίες, οι οποίες καθοδηγούν τις αγοραστικές αποφάσεις που παίρνουμε καθημερινά στη ζωή μας» [σελ. 20 παρ.2]

«Το νευρομάρκετινγκ πρόκειται για ένα όργανο που μας βοηθά να αποκωδικοποιήσουμε τι σκεφτόμαστε εμείς ως καταναλωτές, όταν έρθουμε αντιμέτωποι με ένα προϊόν ή μια μάρκα - και, κάποιες φορές, ίσως μας βοηθά να ξεσκεπάσουμε τις υπόγειες μεθόδους που χρησιμοποιούν οι μαρκετινίστες για να μας ξελογιάσουν και να μας ξεγελάσουν, χωρίς καν να το αντιληφθούμε. Δεν έχω καμία πρόθεση να βοηθήσω τις εταιρείες να χρησιμοποιήσουν τη σάρωση του εγκεφάλου για να ελέγξουν το μυαλό των καταναλωτών ή να μας κάνουν να λειτουργούμε σαν ρομπότ. Σε κάποια στιγμή, στο απώτερο μέλλον, ίσως υπάρξουν άνθρωποι που θα χρησιμοποιήσουν το εργαλείο αυτό με λάθος τρόπο. Ωστόσο, ελπίζω ότι η πλειοψηφία θα το αξιοποιήσει για καλό σκοπό: για να καταλάβουμε καλύτερα τον εαυτό μας -τα «θέλω» μας, τα κίνητρα μας και αυτά που μας κινητοποιούν- και να χρησιμοποιήσουμε αυτή τη γνώση για καλούς και πρακτικούς σκοπούς. (Και, αν με ρωτάτε, θα είναι ανόητοι ον δεν το κάνουν.) Ποια είναι η άποψη μου; Ότι κατανοώντας καλύτερα τη δική μας, φαινομενικά παράλογη συμπεριφορά -είτε αυτή αφορά στην αγορά ενός επώνυμου πουκαμίσου, είτε στην εκτίμηση της αξίας ενός υποψηφίου για μια δουλειά-, στην πραγματικότητα ελέγχουμε περισσότερο τον εαυτό μας, και όχι λιγότερο. Διότι όσο περισσότερα γνωρίζουμε σχετικά με το γιατί πέφτουμε θύματα των τεχνασμάτων και των τακτικών των διαφημιστών, τόσο καλύτερα μπορούμε να αμυνθούμε απέναντι τους. Και όσο περισσότερα μαθαίνουν οι εταιρείες για τις υποσυνείδητες ανάγκες και επιθυμίες μας, τόσο περισσότερα χρήσιμα και ουσιαστικά προϊόντα θα κυκλοφορούν στην αγορά» [σελ. 22 όλη]

«Όπως επιβεβαίωσε ο συμπεριφοριστής οικονομολόγος του Πανεπιστημίου Carnegie Mellon, George Loewenstein: «To μεγαλύτερο μέρος του εγκεφάλου κυριαρχείται από αυτόματες διαδικασίες, παρά από σκόπιμες σκέψεις. Πολλά από αυτά που λαμβάνουν χώρα μέσα στον εγκέφαλο είναι συναισθηματικής, παρά γνωστικής φύσεως» [σελ. 51 παρ. τελ.]

«Το νευρομάρκετινγκ δεν σχετίζεται με την εμφύτευση ιδεών μέσα στους εγκεφάλους των ανθρώπων ή με τον εξαναγκασμό τους να αγοράσουν κάτι που εκείνοι δεν θέλουν. Σχετίζεται με την αποκάλυψη αυτού που ήδη υπάρχει μέσα στο κεφάλι μας – της “Buyology” μας» [σελ. 60 μέση]

«Οι αποδείξεις που υποστηρίζουν την ύπαρξη των κατοπτρικών νευρώνων στον ανθρώπινο εγκέφαλο είναι τόσο ακαταμάχητες, ώστε ένας διακεκριμένος καθηγητής Ψυχολογίας και Νευροεπιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια έχει πει πως “Ό,τι είναι το DNA για τη Βιολογία, είναι ο Κατοπτρικός Νευρώνας για την Ψυχολογία». Έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί γέρνετε όταν παρακολουθείτε έναν αγώνα μπέιζμπολ και ο αγαπημένος σας παίκτης κτυπά την μπάλα στην κορυφή του ένατου γύρου - η, εναλλακτικά, γιατί σηκώνετε το χέρι σας στον αέρα όταν η ομάδα σας βάλει γκολ η πετύχει έναν πόντο; Ή γιατί, όταν είστε σε μια αίθουσα κινηματογράφου και η ηρωίδα αρχίζει να κλαίει, βουρκώνετε κι εσείς; Και πώς εξηγείτε εκείνο το κύμα ευφορίας όταν ο Clint Eastwood η ο Vin Diesel εξουδετερώνουν έναν κακό - η εκείνες τις μεγάλες, ανοιχτές ανδρικές δρασκελιές με τις οποίες περπατάτε ακόμα και μια ώρα μετά ιιου έχει τελειώσει η ταινία; Ή εκείνο το αίσθημα χάρης και ομορφιάς που ξεχειλίζει από μέσα σας, καθώς παρατηρείτε μια μπαλαρίνα ή ακούτε έναν διεθνούς εμβέλειας πιανίστα; Αποδώστε τα όλα στους κατοπτρικούς νευρώνες. Όπως συνέβη με τους πίθηκους του Ri/zolatti, έτσι κι εμείς όταν παρακολουθούμε κάποιον να κάνει κάτι -είτε αυτό είναι η εκτέλεση ενός πέναλντι ή η εκτέλεση ενός τέλειου κομματιού arpeggio, σε ένα πιάνο Steinway με ουρά-, ο εγκέφαλος μας αντιδρά σαν να κάναμε οι ίδιοι αυτές τις δραστηριότητες. Εν συντομία, είναι σαν η παρατήρηση και η πράξη να είναι ένα και το αυτό. Οι κατοπτρικοί νευρώνες ευθύνονται επίσης και για το ότι συχνά, χωρίς να το θέλουμε, μιμούμαστε τη συμπεριφορά άλλων ανθρώπων. Αυτή η κλίση είναι τόσο έμφυτη, ώστε μπορεί να παρατηρηθεί και στα βρέφη - απλώς βγάλτε τη γλώσσα σας σε ένα μωρό, και το μωρό θα επαναλάβει ακριβώς την ίδια πράξη. Όταν οι άλλοι ψιθυρίζουν, τείνουμε και εμείς να χαμηλώνουμε τη φωνή μας. Όταν είμαστε κοντά σε ένα ηλικιωμένο άτομο, έχουμε την τάση να περπατάμε πιο αργά. Αν στο αεροπλάνο καθόμαστε δίπλα σε κάποιον με έντονη προφορά, πολλοί αρχίζουμε ασυναίσθητα να τη μιμούμαστε» [σελ. 88 όλη]

«Θυμάμαι, όταν είχα επισκεφθεί τη Μόσχα την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, μου είχε κάνει εντύπωση το ότι δεν υπήρχε πουθενά κανένα χρώμα μέσα στην πόλη. Ο ουρανός ήταν γκρίζος, τα σπίτια ήταν γκρίζα, τα αυτοκίνητα ήταν γκρίζα και τα πρόσωπα των ανθρώπων που προσπερνούσα στους δρόμους ήταν αμείλικτα χλωμά. Αλλά εκείνο που πραγματικά μου είχε κάνει εντύπωση ήταν το ότι σχεδόν κανένας δεν χαμογελούσε. Καθώς περπατούσα στους δρόμους της Μόσχας, απηύθυνα στους άλλους πεζούς ένα γρήγορο χαμόγελο συμπάθειας, αλλά όσες φορές κι αν το έκανα, δεν είχα καμιά ανταπόκριση. Στην αρχή, αυτό ήταν διασκεδαστικό (επειδή ακριβώς ήταν τόσο παράξενο), αλλά μετά από μία ώρα, άρχισα να συνειδητοποιώ την επίδραση που είχε αυτό το γεγονός πάνω μου. Η διάθεση μου άλλαξε. Δεν ένιωθα να είμαι ο ίδιος, ξέγνοιαστος εαυτός μου. Σταμάτησα να χαμογελώ. Ένιωσα να γίνομαι σχεδόν βλοσυρός. Ένιωθα γκρίζος. Σωματικά και ψυχολογικά, χωρίς να το συνειδητοποιώ, άρχισα να λειτουργοί σαν καθρέφτης / κάτοπτρο όλων όσων βρίσκονταν γύρω μου. Οι κατοπτρικοί νευρώνες εξηγούν γιατί συχνά χαμογελάμε όταν βλέπουμε κάποιον που είναι χαρούμενος» [σελ. 89 α’ μισό]

«Σίγουρα όλοι έχουμε ακούσει τον όρο «shopping therapy». Και όπως όλοι ξέρουμε, είτε το πάθος μας είναι τα παπούτσια, είτε τα CD, είτε τα ηλεκτρονικά, τα ψώνια μπορεί να είναι εθιστικά. Αν όχι τίποτα άλλο, τα ψώνια -από Twinkles, μέχρι ψυγεία Maytag και ρολόγια Bulgari- έχουν γίνει πλέον ένα τεράστιο κομμάτι τού τι κάνουμε στον ελεύθερο μας χρόνο. Όμως αυτό μας κάνει πράγματι πιο χαρούμενους; Όλες οι επιστημονικές ενδείξεις λένε ναι - τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα. Και αυτή η δόση ευτυχίας μπορεί να αποδοθεί στην ντοπαμίνη, την ουσία επιβράβευσης, ευχαρίστησης και ευζωίας του εγκεφάλου. Όταν προπτοαποφασίζουμε να αγοράσουμε κάτι, τα εγκεφαλικά κύτταρα που εκκρίνουν ντοπαμίνη προκαλούν ένα ξέσπασμα ευφορίας, και αυτός ο κατακλυσμός ντοπαμίνης ενισχύει την χάση μας να κάνουμε περισσότερες αγορές, ακόμα και όταν η λογική μας λέει ότι έχουμε πάρει αρκετά. Όπως το θέτει ο καθηγητής David Laibson, οικονομολόγος στο Πανεπιστήμιο του Harvard, «η συναισθηματική μας νοημοσύνη θέλει να φτάσουμε στο όριο της πιστωτικής μας κάρτας, παρόλο που η λογική μας γνωρίζει ότι πρέπει να κάνουμε οικονομίες για τα γεράματα μας. Αυτό το φαινόμενο, είτε το πιστεύετε είτε όχι, ανιχνεύεται από πολύ παλιά, από την εποχή που στηριζόμασταν στο ένστικτο της επιβίωσης. Όπως τονίζει η δρ. Susan Brookheimer του UCLA, «Η δραστηριότητα της ντοπαμίνης στον εγκέφαλο αυξάνει την ανυπομονησία για πολλούς και διαφορετικούς τύπους επιβράβευσης, από επιβραβεύσεις που σχετίζονται με τον τζόγο, μέχρι οικονομικές και κοινωνικές επιβραβεύσεις». Με άλλα λόγια, εκείνο το τρελό κύμα ευχαρίστησης που μπορεί να βιώνουμε από την ανυπομονησία μας να αγοράσουμε, ας πούμε, ένα νέο κινητό Black Berry ή ένα i-Pod Nano, μπορεί στην πραγματικότητα να μας βοηθά να ενισχύσουμε την αναπαραγωγική μας ικανότητα και να μας προετοιμάζει για τη διαιώνιση του είδους. Γιατί; Επειδή, συνειδητά ή μη, υπολογίζουμε τις αγορές βασισμένοι στο πώς μπορεί να μας προσφέρουν ένα κοινωνικό status - και το κοινωνικό status συνδέεται με την αναπαραγωγική επιτυχία. Οι επιστήμονες έχουν ανακαλύψει ότι μια περιοχή στον μετωπιαίο φλοιό του εγκεφάλου, η οποία ονομάζεται «περιοχή Brodmann 10» και ενεργοποιείται όταν βλέπουμε προϊόντα που τα θεωρούμε μοντέρνα και μοδάτα (σε αντίθεση, ας πούμε, με ένα παλιό Ford Fairlane ή ένα σετ καινούργιων εργαλείων), συνδέεται με τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας και τα αισθήματα κοινωνικοποίησης. Με άλλα λόγια, είτε το αντιλαμβανόμαστε είτε όχι, αξιολογούμε τα μοντέρνα και μοδάτα πράγματα -τα iPhones, τις μηχανές Harley και άλλα παρόμοια- κυρίως βάσει της ικανότητας τους να ενισχύσουν το κοινωνικό μας status. Έτσι, εκείνο το φανταχτερό Prada φόρεμα ή εκείνη η γυαλιστερή Alfa Romeo ίσως να αποτελούν αυτό ακριβώς που χρειαζόμαστε για να προσελκύσουμε ένα ταίρι, το οποίο θα μπορούσε να καταλήξει να συνεχίζει τη γενετική μας γραμμή ή να μας εξασφαλίζει όσα χρειαζόμαστε για μια ζωή”» [σελ. 97-99]

«Προβλέπω ότι, στο μέλλον, καθώς οι μκαρκετινίστες θα μαθαίνουν περισσότερα σχετικά με το πώς οι κατοπτρικοί νευρώνες καθοδηγούν τη συμπεριφορά μας, θα ανακαλύψουν ακόμα περισσότερους τρόπους εκμετάλλευσής τους, ωθώντας μας να κάνουμε περισσότερες αγορές. Γι’ αυτό, αγοραστές, έχετε τον νου σας. Γιατί το μέλλον της διαφήμισης βρίσκεται στο κάπνισμα και τους καθρέφτες –βρίσκεται στους κατοπτρικούς νευρώνες» [σελ. 102 μέση]

«Αυτό που ανακάλυψα ήταν ότι, παρά τις διαφορές τους, όλες σχεδόν οι κορυφαίες θρησκείες έχουν δέκα πυλώνες, οι οποίοι ενισχύουν τα θεμέλια τους: την αίσθηση ότι ανήκεις κάπου, ένα ξεκάθαρο όραμα, την ισχύ σε σχέση με τους εχθρούς τους, τη διέγερση των αισθήσεων, τις αφηγήσεις, το μεγαλείο, τον ευαγγελισμό, τα σύμβολα, το μυστήριο και τις τελετουργίες. Και, όπως ακριβώς υποπτεύθηκα, αυτοί οι πυλώνες τυγχάνει να έχουν πάρα πολλά κοινά στοιχεία με τις αγαπημένες μας μάρκες και προϊόντα. Ας δούμε με ποιον τρόπο. Έχετε ποτέ χαμογελάσει με νόημα σε ένα άτομο που βλέπετε να βιώνει την ίδια κουραστική ρουτίνα με εσάς, όταν προσέξατε ότι εκείνος ή εκείνη φοράει την ίδια μάρκα αθλητικών παπουτσιών με τη δική σας; Ή έχετε κορνάρει ή έχετε κάνει νόημα στον τύπο στη διπλανή λωρίδα, επειδή οδηγεί το ίδιο Toyota Scion που οδηγείτε κι εσείς; Αυτό που θέλω να πω είναι ότι, είτε είστε ερωτευμένοι με τη Nike, τη Neutrogena, την Absolut ή τη Harley-Davidson, το πιθανότερο είναι να νιώθετε ότι ανήκετε σε μια ομάδα και άλλων χρηστών των επώνυμων αυτών προϊόντων - είναι σαν να είστε μέλος σε μια ημιαποκλειστική λέσχη» [σελ. 160 παρ.3 β’ μισό – 161]

«Το επόμενο εύρημα της δρ. Calvert αποδείχθηκε συναρπαστικό. Ανακάλυψε πως, όταν οι άνθρωποι έβλεπαν εικόνες που συνδέονταν με ιοχυρά επώνυμα προϊόντα –το iPod, τη Harley-Davidson, τη Ferrari κ.λα.-, ο εγκέφαλος τους κατέγραψε τα ίδια ακριβώς σχήματα δραστηριότητας που εμφάνιζε όταν έβλεπαν τις εικόνες που σχετίζονταν με τη θρησκεία. "Το συμπέρασμα, λοιπόν, ήταν ότι δεν υπήρχε καμία ευδιάκριτη διαφορά στον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος των υποκειμένων αντιδρούσε στα ισχυρά επώνυμα προϊόντα και στον τρόπο με τον οποίο αντιδρούσε στις θρησκευτικές εικόνες και φιγούρες» [σελ. 177 παρ.3]

«Η συναισθηματική μας σύνδεση με ισχυρά επώνυμα προϊόντα (και, σε μικρότερη έκταση, με τον αθλητισμό) παρουσιάζει πολλά κοινά με τα συναισθήματά μας που αφορούν στη θρησκεία. Αυτός είναι και ο λόγος που οι μαρκετινίστες και οι διαφημιστές έχουν αρχίσει να δανείζονται ακόμα πιο πολλά στοιχεία από τον θρησκευτικό κόσμο, προκειμένου να μας ωθήσουν να αγοράσουμε τα προϊόντα τους» [σελ. 179 αρχή]

«Μια πρόσφατη μελέτη που πραγματοποίησαν οι ειδικοί λιανικής πώλησης της γερμανικής μάρκας Gruppe Nyphenberg ανακάλυψε ότι πάνω από το 50% των αγοραστικών αποφάσεων των καταναλωτών λαμβάνονται αυθόρμητα –γι’ αυτό και υποσυνείδητα- στο σημείο πώλησης» [σελ. 185 παρ.2 τέλος]

«Σε μια σχετική μελέτη, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Stanford και το Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Καλιφόρνια ζήτησαν από 20 εθελοντές να βαθμολογήσουν την απόλαυση που τους δημιουργούσαν κρασιά διαφόρων τιμών, ενώ παράλληλα εξετάζονταν μέσω fMRI. To κόλπο: ένα κρασί παρουσιάστηκε δύο φορές, τη μία φορά έχοντας μια ακριβή ετικέτα και την άλλη έχοντας μια κανονική τιμή. Τι έδειξαν τα αποτελέσματα; Όταν παρουσιάστηκε το ακριβό κρασί, παρατηρήθηκε έντονη δραστηριότητα στον μέσο κογχομετωπιαίο φλοιό των υποκειμένων, με τον οποίο συνδέεται η ευχαρίστηση - υποδεικνύοντας ότι η υψηλότερη τιμή ενός προϊόντος ενισχύει την ευχαρίστηση που αυτό μας προκαλεί. Όπως συμπέρανε ο Antonio Rangel, βοηθός καθηγητής Οικονομικών στο Cal Tech, «απολαμβάνουμε τις αγορές μας... επειδή πληρώσαμε περισσότερα» [σελ. 270-271]

«Το μεγαλύτερο μάθημα που ίσως έχουν μάθει οι εταιρείες από το νευρομάρκετινγκ είναι ότι οι παραδοσιακές ερευνητικές μέθοδοι, όπως για παράδειγμα ιο να ρωτάς τους καταναλωτές γιατί αγοράζουν ένα συγκεκριμένο προϊόν, αγγίζουν ένα απειροελάχιστο κομμάτι των εγκεφαλικοί διεργασιών που καθορίζουν τη λήψη αποφάσεων. Οι περισσότεροι από εμάς αδυνατούν να πουν ξεκάθαρα: «Αγόρασα εκείνη την τσάντα Louis Vuitton επειδή ικανοποιούσε τη ματαιοδοξία μου και έχω την οικονομική δυνατότητα να αγοράσω μια τσάντα των 500 δολαρίων» ή «Αγόρασα εκείνο το Ralph Lauren πουκάμισο επειδή θέλω να δίνω την εντύπωση ενός άνετου αστού που δεν έχει ανάγκη να δουλέψει, ακόμα κι αν όλες μου οι πιστωτικές κάρτες είναι καταχρεωμένες». Όπως είδαμε επανειλημμένως, οι περισσότερες αγοραστικές μας αποφάσεις δεν είναι απόλυτα συνειδητές. Ο εγκέφαλος μας είναι εκείνος που αποφασίζει και, τις περισσότερες φορές, ούτε καν το αντιλαμβανόμαστε» [σελ. 273 παρ.2]

«Αν μια διαφήμιση που στηρίζεται στον φόβο εστιάσει λιγότερο στις γενικευμένες αγωνίες μας και περισσότερο στις προσωπικές μας ανασφάλειες, μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά πειστική – και αξιομνημόνευτη» [σελ। 274 μέση]

Καρκινικά κύτταρα στην κοινωνία

“Όταν ένα κύτταρο δεν έχει εσώτερη αρμονία ή άνεση , έστω κι αν όλα τ' άλλα εσώτερα τμήματα υπάρχουν εκεί μέσα στις σωστές αναλογίες, αυτό το ιδιαίτερο κύτταρο θα συμπεριφέρεται μ' ένα δυσαρμονικό τρόπο και θα επηρεάζει το όλο σύνολο που το περιέχει. Έτσι, ένα κύτταρο με μια απουσία άνεσης, ένα αρρωστημένο κύτταρο, στερείται αναφοράς προς το σύνολο, συμπεριλαμβανόμενου και του εαυτού του. Ένα αρρωστημένο κύτταρο στερείται εσώτερης άνεσης ή αρμονίας ή αγάπης ή όπως κι αν επιλέξουμε να το ονομάσουμε αυτό. Αυτό το κύτταρο δεν έχει κανένα απολύτως σημείο αναφοράς με το όλον, με το ατομικό πρόσωπο. Κατά συνέπεια, καταστρέφει το κάθε τι στο δρόμο του με το ν' αρνιέται να συνεργαστεί με το πλαϊνό του κύτταρο, μέχρι που καταστρέφει το όλο, και σαν αποτέλεσμα καταστρέφει τον εαυτό του. Αυτά που έχω μόλις περιγράψει είναι η διεργασία ενός καρκίνου μέσα στο σώμα. Είναι ένας οργανισμός χωρίς αναφορά προς το όλον , που δε συνεργάζεται με τα άλλα κύτταρα, και τελικά σκοτώνει το όλον και τον εαυτό του, τοποθετώντας τον εαυτό του πάνω σ ένα δρόμο προς την ίδια του την καταστροφή” [Γουέιν Ντύερ, Πίστεψέ το και θα το δεις, σελ. 115 παρ.3-4]

“Το κάθε κύτταρο μέσα σε οποιαδήποτε μονάδα πρέπει να έχει ένα βαθμό αυτονομίας με σκοπό να νιώθει ότι είναι σημαντικό σαν άτομο. Γιατί, αν ένα κύτταρο στραβώσει, μπορεί να συμβάλει στην κατάπτωση όλης της μονάδας. Ενώ, αν ένα κύτταρο έχει μέσα του αρμονία, συμβάλλει στην υγεία ολόκληρης της μονάδας. Ο ατομικισμός κι η αίσθηση ολότητας μόνο επιφανειακά μοιάζουν σαν αμοιβαία αποκλειστικές έννοιες. Το να βιώνεις το παράδοξο και να κατανοείς, ότι δυο επιφανειακά αντίθετα λειτουργούν πάντα μέσα σ' ένα αρμονικό σύνολο, είναι κάτι που ισοδυναμεί με το φωτισμό του μυαλού. Καταβάλλετε κάθε προσπάθεια να στέλνετε προς τα έξω αγάπη, απαντώντας στο μίσος. Αυτό ήταν το μήνυμα του Χριστού. Αν έχετε μέσα σας αγάπη, αυτήν θα εμφανίσετε προς τα έξω. Κάθε μίσος, ακόμη κι αυτό που φαινομενικά είναι δικαιολογημένο, σαν μια αντίδραση στην επιθετικότητα, είναι τμήμα ενός καρκίνου που καταστρέφει την ανθρωπότητα. Όσο πιο πολύ στέλνουμε προς τα έξω αρμονία κι αγάπη στους άλλους, ανεξάρτητα από τη συμπεριφορά τους, τόσο πιο πολύ ζούμε μέσα στην ενότητα. Βέβαια χρειαζόμαστε φυλακές κι άλλα μέσα προστασίας απ' αυτούς που παρανομούν ενάντια στους άλλους. Αυτό όμως που δε χρειαζόμαστε είναι το μίσος σαν μια αντίδρασή μας σε αντικοινωνικές συμπεριφορές” [Γουέιν Ντύερ, Πίστεψέ το και θα το δεις, σελ. 136-137 παρ.2]

Στις δύο εικόνες, άλλη μία…

Πριν από μερικές ημέρες, είχα αναρτήσει δύο εικόνες “για σκέψη και προβληματισμό”, εδώ: http://eaglestefanos.blogspot.com/2010/02/blog-post.html

Σήμερα προσθέτω και άλλη μία εικόνα:

Ίσως οι περισσότεροί μας την έχουμε δει, αλλά δεν ξέρω εάν έχουμε σκεφθεί αρκετά πάνω σ’ αυτό το φαινόμενο της διπλής εστίασης…

Εξ απόψεως ψυχολογικής, γενικότερα!...

Και δεν είναι τόσο άσχετη αυτή η παλαιότερη ανάρτησή μου: http://eaglestefanos.blogspot.com/2009/07/blog-post.html

Υ.Γ.: Για την οπτική αυτή απάτη, αν θέλετε διαβάστε και εδώ: http://mathworld.wolfram.com/YoungGirl-OldWomanIllusion.html

Προσθήκη της 1.3.2010:

Δέστε κάποιες σχετικές σκέψεις μου στο άλλο ιστολόγιό μου, εδώ: http://seagullstefanos.blogspot.com/2010/03/blog-post.html

«Ένας σπουδαίος βιολιστής στο μετρό»

Κάποιο κρύο πρωινό του Ιανουαρίου, ένας άντρας κάθισε σε ένα κεντρικό σταθμό του μετρό και ξεκίνησε να παίζει το βιολί του. Έπαιξε για περίπου 45 λεπτά. Κατά τη διάρκεια αυτών των 45 λεπτών, δεδομένου ότι ήταν ώρα αιχμής, πέρασαν από μπροστά του αρκετές χιλιάδες άνθρωποι, οι περισσότεροι πηγαίνοντας στη δουλειά τους. Τρία λεπτά μετά την έναρξη της μουσικής, ένας μεσήλικος κύριος παρατήρησε ότι υπήρχε ένας μουσικός που έπαιζε βιολί, τον κοίταξε για λίγα δευτερόλεπτα και συνέχισε το βιαστικό του βηματισμό. Ένα λεπτό αργότερα, ο βιολιστής εισέπραξε το πρώτο του δολάριο, από μια κυρία που το πέταξε στο καπέλο του καθώς περνούσε από μπροστά του χωρίς να σταματήσει καθόλου. Λίγο αργότερα, κάποιος ακούμπησε στον τοίχο και τον άκουσε για λίγο, αλλά μετά κοίταξε το ρολόι του και έφυγε βιαστικός. Πιο πολύ από όλους τους περαστικούς, ασχολήθηκε μαζί του ένα τρίχρονο αγόρι που ήθελε να σταματήσει για να ακούσει, αλλά η μητέρα του τον τράβηξε για να συνεχίσουν τη διαδρομή τους. Το παιδί κοιτούσε συνεχώς προς τα πίσω καθώς απομακρυνόταν. Το ίδιο επαναλήφθηκε και με άλλα παιδιά και τους γονείς τους, οι οποίοι – χωρίς καμία εξαίρεση - τα τράβαγαν για να συνεχίσουν το δρόμο τους. Στα 45 λεπτά μουσικής, συνολικά σταμάτησαν για να ακούσουν – έστω και για λίγο - μόνο 6 άνθρωποι. Περίπου 20 άνθρωποι έριξαν λεφτά στο καπέλο καθώς συνέχιζαν να περπατούν, χωρίς να ελαττώσουν την ταχύτητα του βηματισμού τους.. Η συνολική είσπραξη ήταν 32 δολάρια. Όταν η μουσική σταμάτησε και υπήρξε σιωπή, κανείς δεν το πρόσεξε.. Κανείς δε χειροκρότησε, ούτε υπήρξε κανενός άλλου είδους αναγνώριση.

Αυτό που δεν ήξερε κανείς ήταν ότι ο συγκεκριμένος βιολιστής ήταν ο Joshua Bell, ένας από τους καλύτερους μουσικούς του κόσμου, και έπαιζε με ένα βιολί Stradivarius αξίας 3,5 εκατομμυρίων δολαρίων, κατασκευασμένο από τον ίδιο τον Antonio Stradivari το 1713. Δύο ημέρες νωρίτερα, ο Joshua Bell έπαιξε σε ένα κατάμεστο θέατρο της Βοστώνης και η τιμή ενός κάτω-του-μετρίου εισιτηρίου ήταν 100 δολλάρια. Ο Bell αμοίβεται με περίπου 1000 δολλάρια το λεπτό!

Το συγκεκριμένο πείραμα, δηλαδή το να παίξει ο Joshua Bell στο σταθμό του μετρό incognito, οργανώθηκε από την εφημερίδα Washington Post, ως μέρος μιας κοινωνικής μελέτης περί του τι εκλαμβάνουμε ως σημαντικό, τι μας αρέσει, και σε τι δίνουμε προτεραιότητα. Η γενική περιγραφή του πειράματος ήταν: « Σε ένα συνηθισμένο περιβάλλον, σε μια ακατάλληλη ώρα, αντιλαμβανόμαστε το ωραίο; Σταματάμε για να το ευχαριστηθούμε; Αναγνωρίζουμε το ταλέντο σε ένα μη- αναμενόμενο περιβάλλον;»

[Πηγή: Washington Post]

Η παραπάνω ιστορία μου στάλθηκε σήμερα το πρωί. Κι επειδή σκέφτηκα πως μπορεί να μην είναι αληθινή (την έχω ξαναπάθει και νομίζω πως πρέπει να είμαστε επιφυλακτικοί…), το “έψαξα” λίγο περισσότερο… Κατ’ αρχάς αναζήτησα την επίσημη ιστοσελίδα του περί ού ο λόγος βιολιστή, εδώ: http://www.joshuabell.com/ Σ’ αυτήν βρήκα, πράγματι, μια σχετική αναφορά, εδώ: http://www.joshuabell.com/news/writer-gene-weingarten-explains-the-washington-post-joshua-bell-article από την οποία παραπέμπεται ο αναγνώστης εδώ:

http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/04/04/AR2007040401721.html?referrer=emailarticle

Η αρχή του 90 - 10

[Μου ήρθε, πρόσφατα, υπό μορφή αρχείου παρουσίασης Powerpoint]:

Η αρχή του «90 - 10»

Συγγραφέας: Stephen Covey

Μετάφραση: Α.Ι.

Ανακάλυψε την αρχή του «90/10»

Μπορεί να αλλάξει τη ζωή σου (ή τουλάχιστον τον τρόπο που αντιμετωπίζεις καθημερινές καταστάσεις)

Ποια είναι η αρχή;

10% της ζωή μας είναι τυχαία γεγονότα

90% της ζωής μας είναι αποτέλεσμα των δικών μας αντιδράσεων

Τι σημαίνει αυτό;

Δεν έχουμε κανέναν έλεγχο για το 10% που μας συμβαίνουν. Δεν μπορούμε να σταματήσουμε ένα αυτοκίνητο όταν προκαλεί ατύχημα μετά από μια μηχανική βλάβη… Το αεροπλάνο μπορεί να καθυστερήσει να φτάσει στον προορισμό του και μπορεί να μας βγάλει τελείως έξω στον προγραμματισμό μας… Μπορεί ένας οδηγός να κάνει μια απερίσκεπτη ενέργεια μέσα στην τρέλα της κίνησης στην πόλη…

Δεν έχουμε κανένα έλεγχο σε αυτό το 10%.

Στο υπόλοιπο 90% έγκειται η διαφορά. Εσύ καθορίζεις αυτό το ποσοστό. Πώς; Με τις αντιδράσεις σου...

Δεν μπορείς να ελέγξεις ένα κόκκινο φανάρι. Αλλά μπορείς να ελέγξεις τις αντιδράσεις σου. Μην επιτρέπεις τους ανθρώπους να σε ‘ξεγελούν’. ΜΠΟΡΕΙΣ να ελέγξεις τον τρόπο που αντιμετωπίζεις τις καταστάσεις.

Για να δούμε ένα παράδειγμα…

Τρως πρωινό με την οικογένειά σου. Η κόρη σου κατά λάθος ρίχνει τον καφέ σου επάνω στο σακάκι σου. Δεν έχεις τον έλεγχο για αυτό που συνέβη. Το τι ακολουθεί μετά εξαρτάται από την αντίδρασή σου. Τρελαίνεσαι και αρχίζεις τις φωνές. Σηκώνεσαι απότομα από την καρέκλα σου λέγοντας στην κόρη σου ότι
δεν μπορείς να πιστέψεις πόσο απρόσεκτη ήταν. Αρχίζει να κλαίει. Μετά τις φωνές σου στην κόρη σου επιτίθεσαι στη γυναίκα σου και τις λες γιατί άφησε στην άκρη του τραπεζιού το φλιτζάνι του καφέ. Ακολουθεί μια σύντομη αλλά έντονη λογομαχία. Πηγαίνεις στο δωμάτιό σου και αλλάζεις γρήγορα. Επιστρέφοντας στην κουζίνα η κόρη σου κλαίει ακόμη για αυτό που έγινε με αποτέλεσμα να έχει περάσει η ώρα για το σχολείο της. Χάνει το λεωφορείο για το σχολείο. Πρέπει να κάνεις κάτι, γιατί τα χρονικά όρια έχουν στενέψει. Τρέχεις στο αυτοκίνητό σου με την κόρη σου για να την πας εσύ στο σχολείο της. Επειδή έχεις αργήσει, τρέχεις αρκετά για να προλάβεις
ξεπερνώντας το επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας. Έχεις καθυστερήσει 15 λεπτά πηγαίνοντας την κόρη σου στο σχολείο έχοντας μια κλήση για υπέρβαση ορίου ταχύτητας. Η κόρη σου τρέχει στο σχολείο της χωρίς να σου πει καλημέρα. Έχοντας φτάσει στη δουλειά σου 20 λεπτά αργότερα, συνειδητοποιείς ότι έχεις ξεχάσει τον χαρτοφύλακά σου. Η μέρα σου ξεκίνησε απαίσια. Και δεν φτιάχνει καθώς περνάει η ώρα. Γυρίζεις σπίτι. Γυρίζοντας σπίτι υπάρχει ένα θέμα, μια πληγή στη σχέση σου με την κόρη σου και με τη γυναίκα σου που άκουσαν ό,τι άκουσαν..

Γιατί; Γιατί αντέδρασες με αυτόν τον τρόπο το πρωί.

Γιατί είχες μια κακή μέρα;

A) Ο καφές το προκάλεσε;

B) Η κόρη σου έφταιξε;

Γ) Ο τροχονόμος ήταν η αιτία;

Δ) Εσύ το προκάλεσες;

Η απάντηση είναι η Δ

Δεν είχες τον έλεγχο για αυτό που συνέβη με τον καφέ. Η αντίδρασή σου σε αυτά τα 5 δευτερόλεπτα σου χάλασε τη μέρα.

Για να δούμε τι θα μπορούσε να γίνει…

Ο καφές πέφτει επάνω σου. Η κόρη σου σε κοιτάει με μάτια ανοιχτά και είναι έτοιμη να κλάψει. Με γλυκό τρόπο λες: “Μην ανησυχείς γλυκιά μου, πρέπει να είσαι πιο προσεκτική όμως την επόμενη φορά.”. Σκουπίζεσαι με μια πετσέτα και αλλάζεις σακάκι. Παίρνεις τον χαρτοφύλακά σου και επιστρέφεις στην κουζίνα βλέποντας από το παράθυρο την κόρη σου να ανεβαίνει στο λεωφορείο για το σχολείο της. Γυρίζει και σε χαιρετάει με το χέρι της. Φτάνεις στη δουλειά σου με ελάχιστη καθυστέρηση. Βλέπεις τη διαφορά;

Δύο διαφορετικά σενάρια. Και τα δύο ξεκίνησαν την ίδια στιγμή. Τελείωσαν όμως τελείως διαφορετικά. Γιατί; Γιατί οι αντιδράσεις σου ήταν διαφορετικές.

Δεν έχεις τον έλεγχο για το 10% που συμβαίνει στη ζωή σου. Το υπόλοιπο 90% καθορίζεται από τις αντιδράσεις σου.

Αν κάποιος λέει αρνητικά πράγματα για σένα, μην γίνεις ‘σφουγγάρι’. Άσε την επίθεση που δέχεσαι να κυλίσει σαν νερό. Δεν πρέπει να αφήσεις τα αρνητικά σχόλια να σε επηρεάσουν. Αντίδρασε κατάλληλα και δεν θα καταστρέψεις τη μέρα σου. Μια λάθος αντίδραση μπορεί να καταστρέψει μια φιλία, να απολυθείς από τη δουλειά, να θυμώσεις και να εκνευριστείς απίστευτα.

Πώς αντιδράς αν κάποιος σε εμποδίσει στην κίνηση του δρόμου; Χάνεις την ψυχραιμία σου; Εκνευρίζεσαι; Ανεβαίνει η πίεση σου; Και τι έγινε αν φτάσεις 10 λεπτά αργότερα στη δουλειά σου; Γιατί επιτρέπεις σε ένα αυτοκίνητο να χαλάσει τη μέρα σου;

Θυμήσου την αρχή του 90/10.

Το αφεντικό σου λέει ότι χάνεις τη δουλειά σου. Γιατί χάνεις τον ύπνο σου και είσαι χάλια; Χρησιμοποίησε το άγχος σου από τη θετική του πλευρά
και ψάξε μια νέα δουλειά.

Το αεροπλάνο έχει καθυστέρηση. Μάλλον θα χαλάσει το πρόγραμμα της μέρας σου. Γιατί επιτίθεσαι φραστικά στον υπάλληλο που κόβει τα εισιτήρια;
Δεν έχει καμία ανάμειξη σε αυτό που συμβαίνει. Χρησιμοποίησε το χρόνο σου για να διαβάσεις λίγο περισσότερο, μίλα με τους υπόλοιπους επιβάτες… Αν εκνευριστείς βγαίνει κάτι;

Τώρα γνωρίζεις για την αρχή του 90/10. Εφάρμοσέ την και θα είσαι πολύ διαφορετικός από πριν. Δεν θα χάσεις κάτι εφαρμόζοντάς της. Η αρχή του 90/10 είναι απλή αλλά καταπληκτική. Λίγοι την ξέρουν και την εφαρμόζουν. Και τι πετυχαίνουν; Θα το διαπιστώσεις στον εαυτό σου!

Εκατομμύρια ανθρώπων υποφέρουν από στρες, πονοκεφάλους, ημικρανίες.

Όλοι μας μπορούμε να καταλάβουμε και να εφαρμόσουμε την αρχή του 90/10. Μπορεί να αλλάξει τη ζωή μας!

…Απόλαυσέ το!...

Χρειάζεται θέληση για να δώσουμε στους εαυτούς μας την …άδεια για να νοιώσουν μια διαφορετική ματιά της ζωής.

Πραγματικά, ό,τι κάνουμε, δίνουμε, λέμε ή ακόμη σκεφτόμαστε, είναι σαν μπούμερανγκ. Θα γυρίσει σε εμάς...

Αν θέλουμε να παίρνουμε, πρέπει να μάθουμε να δίνουμε πρώτα... Μπορεί να μείνουμε με άδεια χέρια βέβαια, αλλά η καρδιά μας θα είναι γεμάτη από αγάπη... Και αυτοί που αγαπούν τη ζωή, έχουν αυτό το συναίσθημα χαραγμένο στην καρδιά τους για πάντα…